Het kabinet bezuinigt op jouw zorg, maar het Rijk groeide sinds 2018 met 30 procent en Heerma's prognose wijst nog omhoog

In dit artikel:

Het Nederlandse overheidsapparaat is de afgelopen jaren sterk gegroeid, terwijl het kabinet burgers tot bezuinigingen maant. Volgens cijfers van het CBS waren er in 2024 ruim 1,1 miljoen voltijdbanen bij onder meer het Rijk, gemeenten, provincies, waterschappen, het gesubsidieerd onderwijs en de politie. Sinds 2018 kwamen er 154.000 banen bij, een groei van 16 procent. Bij de Rijksoverheid was de stijging met 30 procent het grootst.

De beloning van overheidspersoneel kostte in 2024 ruim 97 miljard euro, inclusief werkgeverslasten. Dat is bijna een vijfde van de totale overheidsuitgaven. Kosten voor extern ingehuurd personeel zijn daarin niet meegenomen. Bij het Rijk ging in 2024 13,1 procent van de personeelsuitgaven naar externe inhuur, boven de eigen norm van 10 procent. Een medewerker bij het Rijk kostte gemiddeld 65,70 euro per gewerkt uur, tegenover 54,50 euro voor de overheid als geheel.

Ook binnen de sector Rijk nam de omvang snel toe: van 109.581 voltijdbanen in 2016 naar 160.016 in 2025. De loonsom steeg tussen 2019 en 2025 van 9 miljard naar ruim 15,3 miljard euro. Hoewel het kabinet-Jetten een structurele besparing wil realiseren die vanaf 2030 oploopt tot 1,4 miljard euro, wijzen de eigen ramingen van minister van Binnenlandse Zaken Pieter Heerma voorlopig niet op krimp. Het aantal voltijdbanen zou stijgen van 377.878 begin 2026 naar 383.388 in 2030. De aangekondigde taakstelling is nog niet in die prognose verwerkt.

De auteur stelt dat vooral Haagse beleidsafdelingen, kantoorfuncties en externe adviseurs groeien, en maakt daarbij onderscheid met leraren en politieagenten, wier aantallen minder sterk zouden zijn toegenomen. Tegelijkertijd stijgen volgens het artikel de zorgpremie en het eigen risico en wil het kabinet vanaf 2028 de aftrek van specifieke zorgkosten schrappen. De kern van het betoog is daarom dat de overheid eerst in eigen personeel en inhuur moet snijden, in plaats van de rekening vooral bij burgers, zieken en ouderen te leggen.