Het is weer tijd voor Waterdiertjes!
In dit artikel:
In het Nederlandse zoetwater leeft veel biodiversiteit, en de lente is bij uitstek het seizoen om die onder de loep te nemen: insectenlarven, kreeftjes en andere waterbewoners zijn dan goed te vinden. Activiteit: met een schepnet of zelfs een keukenzeef in een sloot, beek of vijver scheppen – ideaal voor schoolklassen, kinderfeestjes of soloonderzoek.
Wie: burgers en natuurliefhebbers kunnen meedoen via het burgerwetenschapsplatform Waterdiertjes.nl. Wat: daar kun je vondsten invoeren en een eerste inschatting van de waterkwaliteit krijgen. De site biedt zoekkaarten, een app en sinds kort koppeling met beeldherkenning van ObsIdentify, waardoor ook niet‑specialisten met behulp van AI veel soorten kunnen herkennen. Wanneer/waar: vooral in het voorjaar aan Nederlandse sloten, beken en kleinere rivieren. Waarom meedoen: deelname levert gegevens op over de verspreiding van soorten en helpt bij het monitoren van waterkwaliteit.
Soortenherkenning verloopt steeds beter dankzij jaren aan validatie op Waarneming.nl en de ontwikkeling van beeldherkenning, maar veel dieren zijn lastig tot op soort te identificeren op foto alleen. Daarom zijn er gratis online determinatiehulpen voor groepen zoals water- en oppervlaktewantsen, karperluizen, kikkers en zoetwaterpissebedden. Tip: als je een persoonlijk waarnemingenoverzicht wilt bijhouden, registreer je observaties via ObsIdentify, de Observation-app of Waarneming.nl; de AI van Waterdiertjes.nl staat nog niet in directe verbinding met je Waarneming-account.
De waterkwaliteit in Nederland staat onder druk. Waterschappen en Rijkswaterstaat beoordelen oppervlaktewater conform de Kaderrichtlijn Water, waarbij de aanwezige fauna als indicator fungeert. Samengevoegde data (fauna, waterplanten, chemie) laten zien dat de kwaliteit op veel plekken onvoldoende is (zie het Compendium voor de Leefomgeving).
Er is extra aandacht voor zeldzame, op Natura 2000-gerichte soorten die gevoelig zijn voor verslechtering van het water, zoals het witkuifje (schietmot), de zigzaghaft (eendagsvlieg) en de grote bonte steenvlieg. Waarnemingen van dergelijke soorten zijn waardevol; ze worden vooral in Limburg gevonden, zowel als volwassenen langs snelstromende beken als larven in het water. De grote bonte steenvlieg is opvallend groot en vaak eerder terug te vinden via vervellingshuidjes dan via de adulte dieren.
Kortom: in en rond Nederlands zoet water valt veel te ontdekken en meten. Door mee te scheppen en waarnemingen te delen draag je concreet bij aan kennis over soorten en de staat van ons water. (Tekst: Daan Drukker, EIS Kenniscentrum Insecten)