"Het is tijd om nieuwe grenzen aan te brengen in de arts/patiënt-relatie"
In dit artikel:
Huisarts Felix van der Wissel, die tijdens de coronajaren kritisch was over de vaccins en overheidsmaatregelen, pleit al langer voor een fundamenteel andere manier van huisartsenzorg: minder symptoombestrijding, meer oog voor oorzaken en meer ruimte voor de autonomie van patiënten. Van der Wissel stapte aanvankelijk richting orthopedie maar werd huisarts; hij viel op door praktijken als ‘anderhalvelijnszorg’ te ontwikkelen — eenvoudige ziekenhuiszorg, zoals kleine chirurgie, in de huisartsenpraktijk uitvoeren — wat zorgkosten kon besparen en zorg dichter bij de patiënt bracht.
Centrale opvatting van Van der Wissel is dat veel chronische klachten hun wortel hebben in eerder trauma of levensgeschiedenis: hij noemt dat beeldend een “kras op de plaat”. Volgens hem moeten artsen naast het bestrijden van symptomen ook zoeken naar die achterliggende factoren, en daarbij holistischer kijken naar iemands leven, overtuigingen en blootstelling aan toxines. Dat vraagt om maatwerk: evidence uit grootschalige studies geeft groepsgemiddelden, maar zegt minder over wat een individuele patiënt nodig heeft.
Hij uit stevige kritiek op de huidige nadruk op protocollen en het eenheidsdenken in de westerse geneeskunde. Protocollen dienen volgens hem als ruggensteun, maar mogen menselijkheid en kritisch nadenken over individuele belangen niet vervangen. Van der Wissel vraagt zich ook hardop af in hoeverre wetenschap en publicatiepraktijken worden beïnvloed door de farmaceutische industrie en roept op grenzen te stellen aan hoe wetenschap wordt ingezet in de praktijk.
Een ander belangrijk thema is het herstel van patiëntelijke autonomie en het doorbreken van de hiërarchische arts‑patiëntverhouding. Van der Wissel moedigt mensen aan kritische vragen te stellen, behandelsuggesties niet meteen te accepteren en regelmatig (bijvoorbeeld jaarlijks of halfjaarlijks) te toetsen of langdurige medicatie echt nog nodig is. Hij wijst op onderzoek waaruit zou blijken dat cholesterolverlagers voor primaire preventie een marginaal levenswinst-effect hebben terwijl bijwerkingen veel voorkomen, en gebruikt dat om het recht van patiënten op heroverweging te benadrukken. Iatrogene schade — schade veroorzaakt door de zorg zelf — noemt hij een belangrijke reden voor terughoudendheid en bescheidenheid bij artsen.
Praktische adviezen uit zijn betoog: luister naar je gevoel, gebruik het ‘niet-pluis-gevoel’, laat je niet wegdrukken door omgeving of autoriteiten, vraag een second opinion bij ingrijpende beslissingen en neem tijd om een behandelvoorstel te laten bezinken. Van der Wissel ziet de rol van de dokter meer als coach naast de patiënt dan als alleswetende autoriteit.
Naast zijn werk als huisarts is hij mede-eigenaar van een retraitecentrum in Zuid-Spanje (Tribu del Alma), dat past bij zijn streven naar meer holistische gezondheidszorg. Zijn boodschap: combineer khoa (kennis) met gevoel en betrokkenheid, begrens de macht van protocollen en geneesmiddelenindustrie, en geef patiënten de ruimte en instrumenten om regie over hun gezondheid terug te nemen.