Het is te makkelijk de dakloze mens te behandelen als openbare-ordeprobleem

In dit artikel:

Amsterdamse burgemeester Femke Halsema waarschuwde op 30 augustus 2026 in Buitenhof voor de groeiende dakloosheid, de combinatie met crackgebruik en verward gedrag en de toenemende overlast en onveiligheid in de stad. Ze riep het kabinet op de geestelijke gezondheidszorg structureel te verbeteren, arbeidsmigranten beter te beschermen tegen het verlies van werk én woning en verantwoordelijkheid te nemen voor ongedocumenteerde mensen die op straat belanden.

De auteurs vinden het echter ongemakkelijk dat dakloosheid vooral politieke aandacht krijgt zodra mensen zichtbaar op straat rondzwerven en als overlast worden ervaren. In Amsterdam-Amstelland verbleef in 2025 slechts ongeveer tien procent van de getelde dak- en thuisloze mensen in de openbare ruimte. De meesten verblijven noodgedwongen bij kennissen, in auto’s, vakantieparken of andere onveilige situaties. Wie uiteindelijk wel op straat belandt, krijgt volgens de auteurs vaak te maken met boetes, verplaatsingen en ontruimingen, in plaats van hulp. Gemeenten als Rotterdam en Alkmaar pakken bedelopbrengsten af of beboeten bedelen en buiten slapen. Daardoor stapelen boetes zich op, terwijl basale voorzieningen zoals toegang tot een toilet ontbreken.

Structurele verbetering van de ggz kan overlast verminderen, maar lost dakloosheid niet alleen op. Ook de toegang tot opvang en ondersteuning vormt een probleem. Sinds de invoering van de Wmo in 2015 bepaalt het criterium ‘zelfredzaamheid’ mede of iemand hulp krijgt. Gemeenten toetsen dat met vragen over bijvoorbeeld iemands Cito-score of het verwerken van post. Volgens de auteurs worden kwetsbare mensen daardoor pas geholpen wanneer zij ernstig zijn afgegleden, ziek of verslaafd zijn. Dakloosheid wordt zo behandeld als een probleem voor de omgeving, terwijl het vooral gaat om mensen die zelf hulp nodig hebben.