Het CPB laat zien voor wie politici kiezen: voor mensen of voor bedrijven

In dit artikel:

De Volkskrant‑columnist en podcastpresentator schetst hoe de glanslagen van campagnes — schmink, spin, pathos, mediastunts en slogans — verhullen wat er écht op het spel staat. Zodra die laagjes zijn weggekrabd, toont de doorrekening van verkiezingsprogramma’s door het Centraal Planbureau (CPB) volgens de schrijver de naakte keuzes van politieke partijen: voor wie beleid is bedoeld, wie erop vooruitgaat en wie erop achteruitgaat.

In tegenstelling tot peilingen, die laten zien wie kiezers aantrekkelijk vinden, maakt het CPB zichtbaar welke groepen partijen feitelijk bevoordelen: burgers of bedrijven, rijken of armen, nieuwkomers of gevestigden. Voor het woningvraagstuk bieden partijen als D66, Volt, GroenLinks‑PvdA, ChristenUnie, VVD en CDA concrete maatregelen die de woningvoorraad kunnen vergroten. Andere partijen doen dat niet: JA12 heeft vrijwel geen woonbeleid en de BBB levert volgens het CPB geen woningmaatregelen, terwijl die partij zich in debatten nadrukkelijk op asielbeleid richt. Bovendien zou de BBB 3,9 miljard schrappen uit ontwikkelingssamenwerking zonder voorstellen die dat compenseren.

Op armoedegebied tonen veel partijen inzet om het aantal mensen in financiële nood te verminderen, een houding die in brede lijnen wordt gedeeld. De VVD staat daar als uitzondering; haar maatregelen — bezuinigingen op bijstand en op lokaal armoedebeleid — leiden volgens het CPB tot meer mensen onder de armoedegrens. De columnist interpreteert dat niet als haat tegen armen, maar als een ideologische keuze voor eigen verantwoordelijkheid en bezuiniging.

Kortom: de CPB‑doorrekening fungeert tijdens de campagne als een harde realiteitscheck: ontbloot van retoriek laten de cijfers zien wie uiteindelijk de rekening betaalt. Over drie weken hebben kiezers de kans daarover te oordelen.