Het bullebakgedrag van Haagse 'Les Intouchables'

In dit artikel:

De auteur reflecteert op de onthulde appjes van voormalige corona-bewindslieden, die tijdens verhoren van de parlementaire enquêtecommissie openbaar zijn gemaakt. In de berichten werden onder anderen ministers, burgemeesters en instituties op kleinerende en soms grove wijze beschreven.

Minister van Justitie Ferdinand Grapperhaus en voormalig minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge erkenden dat hun taalgebruik niet netjes was, maar verklaarden het vooral als een manier om onder hoge druk stoom af te blazen. Volgens hen had dit geen invloed op hun professionele oordeel. Ook oud-premier Mark Rutte vond de openbaarmaking onnodig. Hij ergerde zich aan kwalificaties als ‘soepjurk’ en ‘bak grind’ en richtte zijn kritiek op de enquêtecommissie, omdat die volgens hem respectabele bestuurders onnodig had beschadigd.

De auteur verwerpt die verdediging. Volgens haar laten de berichten niet alleen privéfrustraties zien, maar ook een bredere bestuurscultuur waarin kritiek wordt weggewuifd en boodschappers worden aangevallen. Ze verwijst naar een eerdere confrontatie met Rutte in 2020, toen hij boos reageerde op haar kritiek op de benoemingen en baantjes van topambtenaren. Ook de manier waarop minister Kajsa Ollongren in de appjes werd weggezet, terwijl zij juist grondwettelijke bezwaren tegen QR-codes uitte, past volgens de auteur in dat patroon.

Integriteit betekent volgens haar dat bestuurders ook buiten het zicht van anderen hun eigen normen naleven. De neerbuigende toon in de berichten toont juist een ‘bullebakcultuur’ van machtige bestuurders die elkaar beschermen en niet naar kritiek luisteren. Dat gedrag voedt volgens de auteur het wantrouwen in de politiek. De enquêtecommissie publiceert haar eindrapport naar verwachting in april volgend jaar, maar de verhoren hebben volgens haar nu al duidelijk gemaakt dat deze bestuurscultuur ethisch tekortschiet.