'Het bodemleven zit vol pfas, de hobbykip is maar een toevallig meetinstrument '
In dit artikel:
Hobbyhouder Dreas van Donselaar stopte zijn drie kleine kinderen onmiddellijk met het eten van eieren van zijn vijf tuinkippen op de Utrechtse Heuvelrug, nadat duidelijk werd dat PFAS in die eieren voorkomen. Uit onderzoek van het RIVM blijkt deze week dat regenwormen een belangrijke bron zijn van PFAS in eieren van uitloopkippen, maar Van Donselaar stelde met zijn burgeronderzoek vast dat niet alleen wormen, maar het hele bodemleven PFAS opslaat — en daarmee de hele voedselketen raakt.
Twee jaar geleden bleek dat eieren van buiten lopende kippen ook ver van de Chemours‑fabriek bij Dordrecht PFAS bevatten; vorig jaar adviseerde het RIVM daarom om geen eieren van hobbykippen te eten. Omdat individuele laboratoriumtests duur en variabel zijn, bouwde Van Donselaar de website pfasinkaart.nl om meetresultaten te delen. Wat begon als lokaal initiatief groeide uit tot een burgeronderzoek: hij publiceerde deze week 801 metingen van hobbykippenhouders door heel Nederland.
De verzamelde data laten zien dat PFAS wijdverspreid in bodemorganismen aanwezig is, niet uitsluitend rond bekende lozingsplekken — al is de invloed van Chemours en kustnevel langs de zee zichtbaar. Met name regenwormen, maar ook slakken en spinachtigen, slaan PFAS op; kippen nemen die stoffen op via hun voedsel en bladeren die vervolgens in eieren terug. Van Donselaar benadrukt dat één test geen garantie biedt, omdat uitslagen sterk wisselen met weersomstandigheden, seizoen en welke beestjes de kippen die dag aten. Hij testte zelf vijf keer en zag grote variatie.
Het RIVM‑rapport en het burgeronderzoek stemmen inhoudelijk overeen, maar het burgerproject bevat veel meer metingen en aanvullende informatie over leeftijd, voeding en bodem van de kippen. Van Donselaar zegt dat aanvullende data de algemene conclusie niet zullen veranderen en wil vooral dat lozingen stoppen: PFAS hoopt zich op in het bodemleven en is moeilijk te verwijderen. Hij staat open voor samenwerking met wetenschappers om diervriendelijke manieren te vinden om kippen te houden zonder verhoogde PFAS‑blootstelling.
Kort om: hobbykippen fungeren als indicatoren van een dieper en wijdverbreid PFAS‑probleem in de bodem, met mogelijke gevolgen voor de voedselketen en de volksgezondheid.