Hoe Amerikaanse techreuzen met 'Europese cloud' inspringen op soevereiniteit
In dit artikel:
Ziekenhuizen, rechtbanken en ministeries zoeken vaker naar zogeheten soevereine clouddiensten: cloudopslag en -computing waarbij controle en juridische zeggenschap in Europa liggen, om niet te afhankelijk te worden van Amerikaanse leveranciers die onder politieke druk data zouden kunnen delen of diensten stopzetten. De Europese Commissie presenteerde gisteren nieuwe plannen om meer cloudcapaciteit in Europa te brengen; eind vorig jaar stelde zij al een richtlijn op met acht criteria om het soevereiniteitsniveau van cloudaanbieders te beoordelen.
Privé- en publieke organisaties reageren ook commercieel: KPN kondigde vorige week aan vanaf volgend jaar clouddiensten vanuit Nederlandse datacenters te leveren in samenwerking met Schwarz Group (moeder van Lidl), dat al in Duitsland en Oostenrijk actief is. Tegelijk bieden Amerikaanse giganten als Amazon en Microsoft inmiddels een “European Sovereign Cloud” aan: data worden in Europa opgeslagen en beheerd door Europese dochterondernemingen. Amazon zegt dat die infrastructuur losstaat van de Amerikaanse cloud en dat de lokale entiteit aan Europese wetgeving voldoet. Stéphane Israël van Amazon benadrukt dat de Europese dienst door Europeanen wordt beheerd en onafhankelijk kan doorlopen als er in de VS problemen ontstaan.
Toch blijft juridische zorg bestaan. De Amerikaanse Cloud Act kan Amerikaanse bedrijven dwingen data aan de overheid te overhandigen, en doordat veel aanbieders een Amerikaanse moeder hebben bestaat het risico op buitenlandse invloed. Jurist Lokke Moerel van Tilburg University wijst erop dat operationele onafhankelijkheid wel bereikt kan worden, maar dat de “jurisdictionele soevereiniteit” een blindpunt blijft: beslissingen van het moederbedrijf of maatregelen van de VS kunnen doorslaggevend zijn. Moerel pleit voor concrete juridische waarborgen en het opbouwen van eigen Europese cloudcapaciteit, zodat Europa kan innoveren en niet permanent afhankelijk blijft van Big Tech.
De EC-criteria moeten straks helpen bij aanbestedingen: overheden kunnen een minimaal soevereiniteitsniveau eisen, zodat kritieke infrastructuur — denk aan defensie, rechtspraak en opsporing — op Europese clouddiensten gaat draaien in plaats van op buitenlandse platforms.