Het begon als een grap, maar hoe langer ze het erover hadden, hoe logischer het klonk: een satirische musical over het asieldebat
In dit artikel:
Theatermakers van Tobal — onder leiding van George Tobal en regisseur Koos Terpstra, met makers Marloes IJpelaar, Milan Sekeris en Lot van Lunteren — spelen deze zomer op Oerol een onverwachte voorstelling: Azc de musical. Tien jaar na vele zware stukken over vluchtelingen kiezen zij juist voor luchtigheid en satire, met als doel het publiek anders te raken en in beweging te brengen. De voorstelling draait van 12 t/m 21 juni op de parkeerplaats Formerum aan Zee op Midden-Terschelling, op de plek waar tussen 1994 en 1999 een azc stond.
Azc de musical brengt verschillende stemmen naast elkaar: een demonstrant die vreest het land te verliezen, een ouder die met eigen problemen worstelt, een moralist en een vluchteling. Die veelheid aan perspectieven moet het publiek confronteren en laten voelen dat ongemakkelijke keuzes niet altijd in zwart-wit te vangen zijn. Tegelijk is er een duidelijke positieve ondertoon: het stuk is vooral een lofzang op de mensen die praktisch en stilletjes helpen — vrijwilligers, buren en collega’s — en die in het publieke debat te weinig zichtbaarheid krijgen.
De keuze voor een musicalvorm ontstond deels als grap en als strategisch idee: misschien werkt een andere, toegankelijkere vorm beter om emotie op te wekken. Tobal, die zelf elf jaar in een asielzoekerscentrum heeft gewoond, vertelt dat hij veel verdraagzaamheid heeft ervaren en dat mensen die hulp bieden vaak buiten de regels handelen en daarom niet met trots over hun daden praten. IJpelaar voegt toe dat helpers soms hun mond houden uit angst hun baan kwijt te raken. Door die verhalen centraal te zetten proberen de makers een kant te laten zien die in discussies onderbelicht blijft: de betrokkenheid van lokale gemeenschappen wanneer vluchtelingen deel gaan uitmaken van het dagelijks leven.
Er wordt bewust niet gestreefd naar een moraliserend pamflet; de voorstelling wil eerder prikkelen dan preken. De makers zijn realistisch over hun middelen — ze zijn geen musicalsterren en werken met een klein budget — maar benadrukken dat het commitment en de inventiviteit van hun aanpak past bij de eilandelijke geschiedenis: weinig middelen, veel inzet. Ook is het een eerbetoon aan mensen die hen inspireerden, zoals de onlangs overleden Fronnie Biesma van Stichting De Vrolijkheid, en aan Terpstra zelf, die volgens collega’s verbindend en sturend optrad.
Azc de musical wil vieren dat hulpvaardigheid geen reden tot schaamte hoeft te zijn en moedigt aan die reflex te herkennen en te waarderen, zonder te doen alsof alles eenvoudig is. De voorstelling is exclusief te zien op Oerol — een plek waar de aanwezige geschiedenis van het voormalige azc extra lading geeft aan het stuk.