Het bedrijfsleven financiert 200 (!) keer meer natuurschade dan dat het herstelt
In dit artikel:
Een recent VN-rapport toont hoe scheef de geldstromen rond natuur zijn: wereldwijd wordt volgens de auteurs 33 keer zoveel uitgegeven aan activiteiten die natuur beschadigen dan aan herstel, en voor het bedrijfsleven ligt dat verschil zelfs rond 200 keer. In 2023 pompte de private sector naar schatting bijna 5 biljoen dollar in schadelijke activiteiten zoals mijnbouw en ontbossing; nutsbedrijven, industrie en de energiesector lopen voorop. Hoewel deze schadepost tussen 2021 en 2023 licht daalde, steeg de financiering opnieuw in 2024. Overheden dragen via subsidies en andere steun wel bij aan schadelijke activiteiten, maar zijn verantwoordelijk voor minder dan een derde daarvan.
Op het herstelfront nemen overheden het voortouw: in 2023 financieerden publieke actoren circa 197 miljard dollar aan natuurvriendelijke oplossingen (nature-based solutions), denk aan herstel van ecosystemen of aanleg van oesterriffen voor waterzuivering. De private sector betaalde slechts een fractie van dit bedrag, veelal via compensatiemaatregelen die natuurverlies moeten vergoeden. Dat resulteert in een praktische disbalans: private financiering van schadelijke activiteiten overstijgt die van herstel met een factor van ruim 200; voor overheden is dat verschil ongeveer 12 keer.
Ties Gijzel (beleidseconoom) en co-auteur Mira Sys waarschuwen dat het populaire bedrijfsnarratief — dat marktinnovaties en compensatiemarkten het begrotingsgat voor natuur kunnen dichten — misleidend is. Hun onderzoek en boek Wie betaalt, mag vervuilen laten zien dat compensatiemechanismen vaak afleiden van de meest effectieve route: het terugdringen van financiering voor schadeveroorzakende activiteiten. De VN-rapporteurs pleiten er eveneens voor bestaande uitgaven te heroriënteren naar herstel en verduurzaming — van steden en infrastructuur tot CO2-negatieve bouwmaterialen — maar benadrukken dat eerst de geldkraan naar destructieve projecten veel verder dicht moet.
Gijzel sprak de afgelopen vier jaar met vele ‘groene’ ondernemers en investeerders en ziet dat veel initiatieven meer gericht zijn op imagoverbetering dan op echte ommekeer. Op 2 februari wordt dit debat voortgezet tijdens een evenement van De Groene Kring naar aanleiding van hun boek.