Herstel van natuur rond water stagneert, steeds minder vissen en libellen

In dit artikel:

Het Wereld Natuur Fonds Nederland waarschuwt in het tweejaarlijkse Living Planet Report dat de eerder herstellende zoetwaternatuur in Nederland sinds ongeveer 2010 weer achteruitgaat. Waar moerasgebieden, vennen en rivieroevers decennia lang als succesverhalen golden door betere waterkwaliteit en het verdwijnen van zware lozingen, laat de Living Planet Index (LPI) voor zoetwaterlevende soorten sinds het begin van deze eeuw een omslag zien.

Belangrijke cijfers en trends
- Gemiddeld steeg de LPI voor zoetwatersoorten tussen 1990 en 2025 met 60 procent, maar die groei vond vooral plaats tussen 1990 en 2010. Sindsdien is herstel veel minder zichtbaar en in delen zelfs omgeslagen in daling.
- Op het land is het beeld slechter: de terrestrische LPI daalde tussen 1990 en 2025 met circa 30 procent.
- Per habitat: soorten bij beken en rivieren namen tot 2015 toe (+60%), maar in het afgelopen decennium daalde die gemiddelde populatieomvang met ongeveer 20%. Vennen en hoogvenen zagen vanaf de eerste meetgegevens in 1999 tot 2010 een stijging van circa 40%, maar daarna is er zodanige achteruitgang dat er nu minder dieren zijn dan in 1999. Plassen en moerassen lieten sinds 1990 een netto plus van circa 30% zien, maar ook daar vlakt de groei af.

Oorzaken en gevolgen
Het herstel aan het eind van de vorige eeuw werd breed toegeschreven aan verbeterde waterkwaliteit en gerichte natuurmaatregelen, waardoor soorten als otter en bever terugkeerden. Experts koppelen de recente terugval deels aan het gebrek aan consistent natuurbeleid na 2010; Sander Turnhout (SoortenNL) wijst erop dat het stopzetten van effectief beleid met vertraging in de data zichtbaar wordt. Tegelijk dreigt Nederland de eisen van de Kaderrichtlijn Water (KRW) van de EU — volledige chemische en ecologische kwaliteit uiterlijk eind volgend jaar — niet te halen, wat kan leiden tot juridische stappen en boetes.

Reactie en oproep
Het Wereld Natuur Fonds benadrukt dat herstel mogelijk is wanneer natuur ruimte en maatregelen krijgt. Directeur Jelle de Jong: "Als je de natuur de ruimte geeft, dan komt ze terug." De organisatie dringt aan op snel, doelgericht beleid om de zoetwaternatuur te stabiliseren en te herstellen vóór de KRW-deadline.