Heropening lonkt, maar hoe snel herstelt handel via Straat van Hormuz? "Iedereen weet nu dat Iran machtig wapen heeft"
In dit artikel:
De Straat van Hormuz lijkt vrijdag weer open te gaan nadat de Verenigde Staten en Iran een akkoord hebben bereikt dat in Zwitserland ondertekend wordt, zo maakte president Donald Trump via zijn platform bekend. Sinds een Amerikaanse aanval eind februari legde Iran het cruciale scheepvaartknooppunt lam; honderden schepen liggen al meer dan drie maanden vast in de Perzische Golf.
Reders en experts reageren opgelucht maar terughoudend. Loïc Van Staey van de Koninklijke Belgische Redersvereniging zegt dat de schepen al die tijd voor anker klaarlagen om te vertrekken en dat bemanningen in gespannen, gevaarlijke omstandigheden hebben doorgewerkt. De vereniging publiceert uit veiligheidsoverwegingen geen aantallen Belgische schepen.
Veiligheid blijft echter het grootste knelpunt. Iran plaatste zeemijnen en alleen Teheran kent het exacte aantal en de locatie daarvan. De Verenigde Staten zeggen al enkele mijnen ontmanteld te hebben, en onder leiding van het VK en Frankrijk zijn meerdere landen — ook België — gereed voor een ontmijningsmissie; een Belgische mijnenjager vertrok eind mei vanuit Zeebrugge naar de Middellandse Zee en kan snel naar de Golf doorgaan. Bovendien bestaan er nabij de Iraanse kust al enkele bekende veilige routes, waardoor een deel van het verkeer relatief snel kan hervatten.
Ook de fysieke schade aan olie-infrastructuur is aanzienlijk: terminals, havens en raffinaderijen in de Golfstaten hebben veel te lijden gehad. Volgens Thijs Van de Graaf (UGent) zullen herstelwerkzaamheden jaren in beslag nemen en is het onwaarschijnlijk dat de regio ooit volledig terugkeert naar het oude normaal. Fatih Birol van het Internationaal Energieagentschap stelde dat de crisis heeft aangetoond dat Iran met drones, patrouilleboten en mijnen de doorvaart effectief kan verstoren, wat blijvende onzekerheid creëert.
Een andere onduidelijkheid is of de Straat van Hormuz opnieuw tolvrij blijft. Trump zei dat dat zo zal zijn, maar deskundigen zien tegenstrijdige signalen en wijzen op eerdere gevallen waarin Iran passage toeliet in ruil voor tol.
Op de markten reageerde olie direct: de prijs daalde enkele procenten tot ongeveer 83 dollar per vat, waar die tijdens de crisis piekte rond 120 dollar en voor de crisis rond 60 dollar schommelde. Van de Graaf verwacht dat prijzen sneller normaliseren dan de volledige terugkeer van productie- en handelsstromen. Verwacht wordt dat Gulfstaten meer vertrouwen zullen zoeken in pijpleidingen om toekomstige risico’s te beperken.