Herman Koch redt het gesprek op eigen kracht, maar écht diepgravend wordt het nooit

In dit artikel:

Herman Koch gebruikte zijn recente Zomergasten-aflevering om opnieuw de drang naar onaangepastheid te verkennen: hij bewondert grensoverschrijdende filmfiguren (denk aan Goodfellas, Punch-Drunk Love, Easy Rider) maar toont die kant liever via fictie dan in eigen betogen. Zoals gebruikelijk koos hij geen strak college maar een reeks zorgvuldig geselecteerde filmfragmenten, waarin twee lijnen opvielen: de fascinatie voor mannen die alle regels tarten en een tegenwicht van ingetogen, verlegen personages uit films als Good One, Fallen Leaves en vooral Perfect Days.

Het fragment uit Perfect Days zette het gesprek onvermijdelijk op de dood en eindigheid — een thema dat voor Koch persoonlijk is doordat hij al jaren met uitgezaaide prostaatkanker leeft. Hij had terloops al verwezen naar paniekaanvallen en perioden waarin het hem niet meer uitmaakte of hij leefde, maar een werkelijk diepgravend gesprek kwam niet goed van de grond. Presentator Griet Op de Beeck gaf te weinig vervolgvragen en liet soms kansen liggen; praatmomenten kregen te weinig ademruimte en werden snel naar het volgende fragment geleid.

Toch droeg Koch de uitzending. Hij bleef relativerend en ontwijkte geen moeilijke onderwerpen, met als persoonlijk doel de eerste Zomergast te zijn “die geen vochtige ogen krijgt”. Zijn slotconclusie was treffend en nuchter: hij wil “het geluk omarmen door er zo min mogelijk achteraan te gaan.” (Zomergasten is het NPO-programma waarin gasten film- en tv-fragmenten kiezen als vertrekpunt voor een interview.)