Roep om beschermde status concentratiekampen: 'Bijna dagelijks strafbaar feit'

In dit artikel:

Internationale herdenkingscomités, overlevenden van concentratiekampen en nabestaanden riepen donderdag in Den Haag Europese regeringen op om voormalige concentratiekampen te nomineren voor de UNESCO‑Werelderfgoedlijst. De delegatie, die ook ambassadeurs uit Duitsland, Frankrijk, Oostenrijk, Polen en Tsjechië omvatte, waarschuwde dat de plekken kwetsbaar zijn door de opkomst van radicale en antidemocratische krachten en door een toename van politiek gemotiveerd geweld tegen gedenkplaatsen en hun medewerkers.

De bijeenkomst vond plaats bij het ministerie van Buitenlandse Zaken; minister Mirjam Sterk (Langdurige Zorg, Jeugd en Sport) was aanwezig en steunt het doel inhoudelijk, maar maakte duidelijk dat het Nederlandse kabinet geen voormalige concentratiekampen zal voordragen aan UNESCO. Sterk benadrukte dat toegankelijkheid voor toekomstige generaties cruciaal is en wees op bestaande Nederlandse investeringen in behoud van oorlogsmonumenten — vorig jaar werd bijvoorbeeld 15 miljoen euro vrijgemaakt voor de renovatie van voormalig Kamp Westerbork — en op het feit dat Nederland al dertien Werelderfgoedlocaties bezit.

Sprekers uitten zorgen over recente incidenten en radicalisering; schrijver Arnon Grunberg verwees expliciet naar de opkomst van de Duitse extreemrechtse partij AfD, en er werd gewezen op recente aanvallen op een school in Amsterdam en een synagoge in Rotterdam als voorbeelden van verharding in de samenleving. Piotr Cywinski, directeur van het voormalige kamp Auschwitz, waarschuwde dat veranderende internationale verhoudingen en een verzwakte VN‑rol ook doorwerken op UNESCO en het draagvlak voor wereldwijde bescherming kunnen ondermijnen.

Een werelderfgoedstatus zou internationale erkenning, zichtbaarheid en extra beschermingsmogelijkheden kunnen bieden, maar vergt nationale voordracht en politieke steun, iets waarover Europese landen nu duidelijke opvattingen tegenover elkaar blijken te hebben.