Herdenking vrouwenmars Westerbork: 'Ze werden meegenomen, de nacht in'

In dit artikel:

Meer dan tweehonderd mensen lopen vandaag mee in een herdenkingstocht van voormalig Kamp Westerbork naar Groningen. De tocht eert 116 vrouwen die op 11 april 1945, enkele dagen voor de bevrijding, door Duitse bewakers gedwongen werden tot een zware mars van ruim drie dagen — later bekend als de Vrouwenmars. De route liep onder meer langs Assen en Groningen en eindigde onverwacht bij Grijpskerk; de vrouwen vreesden te worden doodgeschoten maar werden uiteindelijk levend achtergelaten.

De editie van dit jaar is extra beladen omdat documentaire De Vrouwenmars recent in première ging en nieuw licht werpt op de gebeurtenissen aan de hand van zeven dagboeken en een in 1985 opgenomen interview met een overlevende. Documentairemaakster Ika van Doorn, van wie de grootmoeder deel uitmaakte van de groep, benadrukt dat veel van deze vrouwen als politieke gevangenen in Westerbork zaten en gedwongen arbeid verrichtten in onder meer een batterijensloperij.

Tijdens de tocht werden de vrouwen soms ondergebracht in boerderijen; ze maakten zowel misselijkmakend misbruik als beperkte hulp van soldaten mee, bijvoorbeeld het regelen van karren voor uitgeputte vrouwen. Enkele dagen na afloop werden zij met speciaal vervoer naar huis teruggebracht — een schijn van opluchting, omdat vrijwel in elk gezin de mannen waren omgekomen. De documentaire draait sinds gisteren in filmhuizen en wordt op 4 mei door RTV Drenthe uitgezonden.