Henk Helmantel schildert al een halve eeuw interieurs. Of schildert hij verstilling?

In dit artikel:

De Groninger schilder Henk Helmantel (1945) maakt al een halve eeuw stillevens en interieurs van historische, vooral Romaanse kerken. Zijn werk valt op door de uiterst precieze techniek, gladde olieverf en rustige composities, waarin alledaagse voorwerpen als uien, potten en vruchten zorgvuldig in het noordelijke atelierlicht zijn geplaatst. Daarmee behoort hij tot de succesvolste en bestbetaalde hedendaagse Nederlandse kunstenaars.

Museum Catharijneconvent in Utrecht presenteert zijn schilderijen samen met middeleeuwse beelden uit Helmantels collectie en de museumcollectie. Volgens de recensent sluit die combinatie visueel goed aan, maar geeft het museum Helmantels werk een sterk spirituele en bijna therapeutische betekenis door te spreken van verstilling, meditatie en mystieke reflectie. De criticus vindt die duiding overdreven.

Helmantel stond ooit centraal in het debat tussen traditionele figuratieve kunst en het modernistische vooruitgangsgeloof. Nu musea meer waardering tonen voor traditie, dreigt zijn werk volgens de auteur juist als cultureel of nationaal-conservatief te worden ingezet. Hoewel de schilderijen technisch zeer knap zijn en aan historische meesters als Pieter Saenredam doen denken, verschillen hun motieven wezenlijk. Helmantel levert volgens de recensent onmiskenbaar kwaliteit, maar of zijn werk iets wezenlijks toevoegt aan de kunstgeschiedenis blijft onzeker.