Help vogels bij winterse omstandigheden
In dit artikel:
In de sneeuw en vorst van januari verliezen tuinvogels veel energie: ze verbranden vet om hun lichaamstemperatuur van circa 40 °C te behouden en kunnen nachtelijk tot zo’n 20% van hun lichaamsgewicht kwijtraken. Door die enorme energiedaling zijn ze ’s ochtends minder snel reactief — spieren moeten eerst opwarmen — en worden ze kwetsbaarder voor predatoren zoals uilen, marters, ratten en katten. Vogelbescherming Nederland (advies door onder meer beschermer Timo Roeke) geeft praktische richtlijnen om vogels deze zware periode door te helpen.
Belangrijk is dat voer en water ’s ochtends, bij voorkeur voor zonsopgang, ververst worden zodat vogels direct kunnen bijtanken. IJsstampen bij vijvers helpen watervogels aan vocht: ze pikken ijssplinters. In tuinen kun je een sneeuwvrije plek vrijmaken met voer voor lijsters (bijvoorbeeld biologische appels en rozijnen) en een voederplank voor zaden en vetbollen; vermijd echter netjes die poten kunnen verstrikken. Ook het omwoelen van bladstrooisel maakt ongewervelden en insecten beter bereikbaar als natuurlijke voedselbron.
Gebruik geen strooizout bij gladheid: vogels krijgen dat via insecten of smeltwater binnen, met gevaarlijke nierschade, en zout schaadt planten en bodemleven. Scherp zand levert vergelijkbare antislipwerking zonder risico’s.
Houd voederplaatsen hygiënisch: borstelen of schudden van voerhuisjes, regelmatig schoonmaken en wekelijks water verversen helpt ziekteoverdracht beperken. Let extra op als je tuin aan open water grenst: ganzen, zwanen, eenden en meeuwen kunnen vogelgriep dragen. Omdat bijvoeren groepen aantrekt en zo contact tussen soorten vergroot, wordt het afgeraden watervogels te voeren.
Wie een vogelvriendelijke tuin met inheemse, bijvriendelijke beplanting combineert met verantwoord bijvoeren, vergroot de overlevingskansen van individuele vogels en kan bovendien genieten van veel tuinvogels — ideaal ook tijdens de Nationale Tuinvogeltelling op 30–31 januari en 1 februari. Bron: Vogelbescherming Nederland.