"Help mee te bouwen aan een nieuwe regionale voedselketen"

In dit artikel:

Onderzoeksjournalist en auteur Marcel van Silfhout werkt sinds 2017 aan GraanGeluk, een initiatief dat met historische graansoorten de regionale voedselproductie in Nederland wil versterken. In 2019 gaf hij het project verder vorm als stichting. Zijn doel is een agro-ecologische landbouw die minder afhankelijk is van internationale voedselketens en tegelijk bodem, landschap en biodiversiteit herstelt.

Van Silfhout raakte naar eigen zeggen al jong verbonden met het agrarische landschap rond Wageningen en Ede. Hij zag hoe akkers verdwenen of werden afgegraven, terwijl Nederland voor een groot deel van zijn voedsel afhankelijk werd van het buitenland. De oorlog in Oekraïne en andere geopolitieke spanningen hebben volgens hem laten zien hoe kwetsbaar die afhankelijkheid is. In zijn visie moet voedsel weer zoveel mogelijk lokaal en regionaal worden geproduceerd.

GraanGeluk teelt oude, deels zeldzame graanrassen zonder kunstmest en gewasbeschermingsmiddelen. Op de akkers worden ook zeldzame akkerkruiden teruggebracht. Volgens Van Silfhout leidt dat tot meer biodiversiteit; onder meer veldleeuweriken, kwartels en reeën zijn bij de velden waargenomen. De geteelde granen worden verwerkt in desembrood bij twee bakkerijen in Wageningen en in bier bij de plaatselijke stadsbrouwerij. Zo wil het initiatief een korte keten creëren waarin boeren, bakkers, brouwers en consumenten uit dezelfde regio samenwerken. Het GraanGeluk-bier won bovendien een gouden medaille in de categorie Best Specialty Beer in Brussel.

Tijdens een rondrit langs Wageningen, de Westberg, de Wageningse Eng en de Ginkel wijst Van Silfhout op de historische betekenis van de streek als graangebied. Hij betreurt dat veel akkers zijn verdwenen. Volgens hem bedraagt de voedselvoorzieningsgraad in de regio nog ongeveer 10 procent, vergelijkbaar met die van Rotterdam. Ook keert hij zich tegen het afgraven van vruchtbare humuslagen voor gebiedsontwikkeling. Daarvoor is volgens hem soms eeuwen nodig geweest, terwijl de grond in korte tijd onbruikbaar kan worden gemaakt.

De stichting probeert landbouwgrond te behouden en boerenland opnieuw productief en ecologisch waardevol te maken. Van Silfhout noemt zijn aanpak een mogelijke systeemverandering: natuurlijke landbouw moet niet alleen de biodiversiteit verbeteren, maar ook voldoende voedsel blijven opleveren. Hij wil het model behalve voor granen toepassen op onder meer groenten, fruit en tomaten.

GraanGeluk heeft echter financiële problemen. Verschillende subsidieaanvragen dreigen te worden afgewezen, waardoor de stichting een beroep doet op donaties en de verkoop van certificaten, zoals graandelen en grootgraandelen. Van Silfhout, die eerder als oorlogsjournalist in Kosovo werkte, zegt dat hij de landbouwtransitie niet alleen kan realiseren en roept burgers op mee te bouwen aan regionale voedselautonomie.

Op 14 november 2026 organiseert GraanGeluk in Antropia het symposium ‘Terug naar Onze Toekomst’. Daar spreken verschillende deskundigen en wordt een trailer vertoond van een geplande filmtrilogie over een eeuw geopolitiek in Europa.