Help, ik ben slachtoffer van phishing! Wat moet ik nu doen?

In dit artikel:

Een recente uitspraak van de kortgedingrechter in Antwerpen bevestigt dat banken slachtoffers van phishing in principe onmiddellijk voorlopig moeten terugbetalen, tenzij de klant zelf de betaling heeft uitgevoerd of toestemming gaf. Alleen wanneer de bank kan aantonen dat er sprake is van grove nalatigheid door de klant mogen zij dat bedrag later terugvorderen — maar in de praktijk betalen banken zelden spontaan terug.

Wat je concreet best doet als je slachtoffer bent (stappenplan)
1) Neem meteen contact op met de fraudedienst van je bank
- Bel zo snel mogelijk het phishing-telefoonnummer van je bank (banken zijn verplicht 24/7 bereikbaar te zijn). Vraag rechtstreeks om blokkering van je bankapp, kaarten en rekeningen.
- Schakel ook Card Stop in om bankkaarten onmiddellijk te blokkeren: 078 170 170.
- De bank moet een dossier openen en proberen verdere afschrijvingen te voorkomen; als er ná jouw melding toch geld verdwijnt, moet de bank dat integraal terugbetalen — ook al was er (vermeende) nalatigheid.

2) Doe altijd aangifte bij de politie
- Leg de zaak zo volledig mogelijk vast (proces-verbaal) en overhandig alle bewijs: screenshots, e-mails, rekeninggegevens.
- De procureur beslist over onderzoek; veel dossiers worden geseponeerd (gebrek aan bewijs, daders in het buitenland of te weinig schade).
- Als je een formele gerechtelijke procedure wilt afdwingen kun je bij de onderzoeksrechter klacht indienen met burgerlijke partijstelling; dat dwingt onderzoek af, maar je moet wel een borg van 500 euro betalen (terugvorderbaar bij veroordeling). Je hebt hiervoor geen advocaat nodig.

3) Schakel Ombudsfin in
- Ombudsfin biedt gratis advies en bemiddeling tussen klant en bank. Hun uitspraak is niet bindend, maar lukt in ongeveer de helft van de gevallen om tot een akkoord te komen. Rechters hechten vaak gewicht aan het oordeel van de ombudsman.

4) Stel de bank in gebreke
- Stuur een schriftelijke ingebrekestelling (aangetekend is veilig). Dit is een laatste aanmaning voordat je naar de rechter stapt; vanaf dat moment lopen intresten op het verschuldigde bedrag. Je hebt hiervoor geen advocaat nodig.

5) Probeer verzoening bij de vrederechter
- Voor bedragen tot 5.000 euro kun je gratis verzoening aanvragen bij het vredegerecht. Dit is vrijwillig voor de bank, maar als er wel een akkoord komt is dat bindend zoals een vonnis.

6) Wanneer naar de rechtbank?
- Een procedure kost tijd, stress en meestal veel geld (advocaatkosten en gerechtskosten). Voor relatief kleine bedragen is het financieel vaak niet rendabel om te procederen, tenzij je rechtsbijstand of een verzekering hebt die de kosten dekt.

Belangrijke juridische nuance
- Tijdig melden is cruciaal: als je de bank onmiddellijk informeert en er daarna nog onbevoegde betalingen gebeuren, is de bank verantwoordelijk ongeacht mogelijke nalatigheid van de klant — mits het om niet-toegestane betalingen gaat. Alleen wanneer de bank overtuigend bewijst dat er grove nalatigheid was, mogen zij terugvordering doen.

Praktische tip: documenteer alles, handel snel en maak gebruik van Ombudsfin en politieaangifte om zowel je kansen op terugbetaling als op opsporing van de dader te vergroten.