Heidebeheer met de hand: vrijwilligers maken het verschil

In dit artikel:

Op landgoed Olterterp‑Lauswolt in Beetsterzwaag (eigendom van a.s.r.) werken vrijwilligers van Landschapsbeheer Friesland samen met Bosgroep Noord‑Oost Nederland aan herstel en behoud van de heide. Van oktober tot april — vóór het broedseizoen — voeren zij gericht beheer uit om het open heidelandschap te behouden.

De inzet is begonnen na contact tussen Oege Hiddema (Landschapsbeheer Friesland) en Rolf Dijkstra (Bosgroep). Op het terrein groeit de heide dicht door stikstofdepositie en droogte; boompjes en het pijpenstrootje (Molinia) rukken op en verdringen dop-, kraai‑ en struikheide. Dat vormt een bedreiging voor typische heidebewoners zoals het heideblauwtje, de levendbarende hagedis en de adder.

Het werk is selectief en vakmanschapgedreven: vrijwilligers trekken niet alles lukraak weg maar maken afgewogen keuzes. Er is aandacht voor soorten en structuur — sommige jonge boompjes dienen als zangpost voor soorten als de roodborsttapuit en moeten blijven staan, terwijl pijpenstrootje wel degelijk verdreven moet worden omdat het de bijzondere heidevegetatie overheerst. Er wordt vooral met de hand gewerkt op plekken waar machines niet gewenst of niet mogelijk zijn: knippen, zagen en het uittrekken van wortels.

Vrijwilliger Dick Huitema, die al twaalf jaar meewerkt, benadrukt dat ervaring belangrijk is om de juiste elementen te verwijderen of te laten staan. Bosgroep‑beheerder Rolf Dijkstra begeleidt de werkzaamheden in het veld en ziet de samenwerking als een dubbele winst: de vrijwilligers krijgen zinvol werk en de natuur profiteert. Hij doet een oproep aan andere landgoedbezitters om ook met vrijwilligers samen te werken voor het beheer van kwetsbare natuur.

Achtergrond: het herstel past in bredere landelijke zorgen over heideverlies door stikstof en klimaatinvloeden; kleinschalig, ecologisch beheer blijft cruciaal om soortenrijkdom en openheid van deze landschappen te behouden.