Heel Holland pint. Of toch maar niet?
In dit artikel:
De Nederlandsche Bank (DNB) publiceerde kortgeleden haar rapport "Visie op betalen 2026–2028", maar volgens deze kritiek slaat het document voortdurend tegenstrijdige tonen aan. Enerzijds waarschuwt DNB voor groeiende digitale risico’s — afhankelijkheid van niet-Europese spelers, de opkomst van kwantumcomputers die moderne beveiliging kunnen ondermijnen, en de kwetsbaarheid van betalingsketens — en benadrukt ze dat publiek contant geld een fundamentele rol moet blijven spelen. Anderzijds stimuleert de bank gelijktijdig meer digitale bewegingen: verantwoord gebruik van kunstmatige intelligentie, ruimte voor Europese stablecoins en commerciële vormen van digitaal geld, en aanmoediging van private initiatieven voor Europese retailbetaaloplossingen.
De kritiek wijst op praktische tegenstellingen. DNB roept op tot transparant en beheersbaar AI-gebruik in betalingen, maar het rapport geeft ook vrij baan aan nieuwe, potentieel moeilijk te controleren digitale constructies. Tegelijkertijd wordt geclaimd dat Nederland minder afhankelijk moet worden van buitenlandse techpartijen en dat er Europese alternatieven moeten komen, terwijl vele voorgestelde nieuwe technologieën juist nieuwe afhankelijkheden en veiligheidsrisico’s kunnen scheppen.
Wat betreft inclusie stelt DNB dat betaaloplossingen toegankelijker moeten worden omdat een grote en diverse groep Nederlanders moeite ervaart met digitalisering. Toch liggen veel aanbevelingen in de digitale richting, zoals het promoten van mobiel bankieren als maatregel om girale betalingen te waarborgen. De kritiek wijst erop dat zulke oplossingen kwetsbaar zijn bij grootschalige uitval of communicatiestilstand, waardoor een app geen oplossing is als netwerken platliggen.
Concreet roept DNB banken en retailers op om te zorgen voor goede toegang tot cash: het aantal geldautomaten moet omhoog (een streefwaarde genoemd is minimaal 22,3 automaten per 100.000 inwoners), filialen zouden idealiter heropenen en er komen nieuwe duurzame bankbiljetten. Daarnaast adviseert DNB winkels te faciliteren in 'cash-in-shop', zodat klanten contant kunnen pinnen bij de kassa zonder aankoop. De criticus vindt dat hiermee bancaire verantwoordelijkheden onterecht naar de detailhandel worden verschoven.
De schrijver pleit voor rust en prioritering: eerst bestaande middelen en systemen robuust en gebruiksvriendelijk maken, daarna pas ongeteste innovatieve oplossingen introduceren. De hoofdboodschap is sceptisch over de haalbaarheid van volledig beheersbare AI en waarschuwt tegen het blind varen op digitale idealen zonder voldoende oog voor praktische weerbaarheid en behoud van contant geld.