Heeft de VS Groenland gered in WO II? En bestaat Canada door de VS? Dit klopt (niet) van beweringen van Donald Trump
In dit artikel:
Tijdens zijn toespraak in Davos stelde Donald Trump drie historische en geopolitieke beweringen: dat de Verenigde Staten Groenland tijdens de Tweede Wereldoorlog gered hebben en daar daarom rechten op zouden hebben, dat Canada in wezen dankzij de VS bestaat, en dat hij niet zeker is of NAVO-bondgenoten de Verenigde Staten zouden verdedigen. Een korte feitentoets per bewering:
Groenland en de Tweede Wereldoorlog
- Context: na de snelle Duitse bezetting van Denemarken (1940) vreesden de VS dat nazi-Duitsland ook Groenland zou innemen.
- Wat gebeurde er: de Amerikanen vestigden op het eiland weerstations, radioposten, havendepots en vliegvelden; tegen het einde van de oorlog waren er ongeveer 17 Amerikaanse militaire bases.
- Na de oorlog: de VS droegen de verdediging formeel weer terug aan Denemarken; president Harry Truman deed later een koopbod op Groenland dat werd afgewezen. Wel bleven er in latere jaren Amerikaanse militaire aanwezigheid en overeenkomsten bestaan.
- Conclusie: het klopt dat de VS Groenland tijdens WOII beschermden en er substantieel militair beleg hadden, maar dat historische feit geeft geen automatisch eigendomsrecht; Denemarken behield het gezag.
Canada bestaat door de VS?
- Trump suggereerde dat Canada zonder de VS niet zou bestaan en verwees daarbij ook naar plannen om met Amerikaanse raketverdediging buurland Canada te beschermen.
- Historische realiteit: er zijn momenten waarop de VS Canadese gebieden benaderden—zoals uitnodigingen tijdens de Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog en invasies tijdens de Oorlog van 1812—maar die pogingen resulteerden niet in Amerikaanse annexatie. Canada werd een federatie in 1867 en verwierf volledige constitutionele onafhankelijkheid in 1982; het bleef en blijft een aparte natie binnen het Britse Gemenebest.
- Conclusie: de bewering is onduidelijk en historisch onhoudbaar: Canada is niet ontstaan door Amerikaanse inspanningen.
NAVO en Artikel 5
- Trump uitte twijfel of Europese NAVO-bondgenoten de VS automatisch zouden bijstaan bij een aanval.
- Feiten: Artikel 5 (collectieve verdediging) is eenmaal ingeroepen—na de aanslagen van 11 september 2001. Europese landen, waaronder Canada, Frankrijk, het VK, Italië, Duitsland en België, ondersteunden militaire operaties in Afghanistan en leverden andere hulp, waaronder luchtruimpatrouilles.
- Wel speelt er al langer onvrede vanuit de VS over Europese defensie-uitgaven (de 2%-doelstelling), maar historisch gezien hebben bondgenoten wel degelijk actie ondernomen toen dat nodig was.
- Conclusie: de historische reactie van NAVO-landen na 9/11 weerlegt de suggestie dat Europa niet bereid zou zijn een bondgenoot te hulp te schieten.
Algemene slotsom: Trumps verwijzingen bevatten kern van historische feiten (Amerikaanse militaire aanwezigheid op Groenland tijdens WOII; conflicten met Canada in het verleden; onvolkomenheden in Europese defensie-uitgaven), maar zijn conclusies zijn misleidend of onjuist. De WOII-interventie geeft geen recht op bezit van Groenland, Canada kwam niet voort uit Amerikaanse creatie, en de NAVO heeft wél voorbeelden van daadwerkelijke solidariteit met de VS.