Heeft de goedlachse Jetten straks dezelfde teflonlaag als Rutte?
In dit artikel:
Dat Dilan Yesilgöz er na een verkiezingsverlies van twee zetels toch als de overwinnaar uit de formatie naar voren komt, roept vragen op over wie het tegenwicht vormt in het nieuwe kabinet. Tijdens en na de onderhandelingen voerde de VVD-leider consequent een volhardende strategie: zij stelde vroeg en fel de voorwaarde dat er geen samenwerking met GroenLinks en PvdA zou komen en profileerde de VVD nadrukkelijk als onmisbaar voor een centrum-rechtse coalitie.
Yesilgöz kreeg grotendeels haar zin. Ze wordt beoogd minister van Defensie en mag volgens het coalitieakkoord fors investeren in het leger, zonder dat dit tot veel politiek verzet lijkt te leiden. Economisch gezien bevat het regeerakkoord duidelijke voordelen voor rechtse electoraten: corporates, vastgoed en vermogenden worden grotendeels ontzien, terwijl de financiële lasten voor werknemers merkbaar kunnen toenemen via een zogenoemde ‘vrijheidsbijdrage’ — in de praktijk een extra lastenverzwaring op arbeid. De VVD maakte haar successen zichtbaar en vierde die publiekelijk, wat de indruk versterkte dat partij- en achterbansbelangen sterk meegewogen zijn.
Op het terrein van veiligheid en samenleven zijn Yesilgöz’ signatuurpunten ook terug te vinden: strengere straffen, beperkingen op demonstratierechten en formuleringen die gericht lijken op het aanpakken van bepaalde religieuze of culturele praktijken. Daarmee krijgt de partij weer scherp geprofileerde ‘law and order’-agenda.
Het opvallende is niet alleen wat de VVD binnenhaalde, maar ook het ontbreken van effectief tegenwicht binnen de coalitie. D66, geleid door Rob Jetten, lijkt zich tijdens de formatie te hebben laten overschaduwen: kritische thema’s zoals de opvang- en asielregelgeving blijven ongewijzigd voortgezet volgens het akkoord, terwijl D66-partijpunten op bijvoorbeeld de Palestijnse kwestie niet consequent werden veiliggesteld. De partij lijkt te rekenen op parlementaire remmen in de Tweede of Eerste Kamer, of op een geringe verontwaardiging bij de eigen achterban.
Concluderend: Yesilgöz’ vasthoudendheid leverde de VVD aanzienlijke politieke en beleidsmatige winst op, maar de vraag blijft wie binnen dit kabinet de balans en controle zal bewaren. D66 en andere partners riskeren reputatieschade als ze niet tijdig tegenwicht bieden tegen de rechtse koers.