Hardliner en bruggenbouwer uit familie van 'Iraanse Kennedy's': wie was Ali Larijani die door Israël is gedood? 

In dit artikel:

Ali Larijani, de 67-jarige voorzitter van Iran’s Nationale Veiligheidsraad en een van de machtigste figuren binnen het religieuze bewind, is door Israël gedood. Larijani werd gezien als een hardliner die tegelijkertijd over de vaardigheden beschikte om intern en internationaal te onderhandelen, waardoor zijn overlijden een wezenlijk verlies is voor het regime — maar geen onmiddellijk einde daarvan.

Larijani kwam uit een zeer invloedrijke familie (soms genoemd de “Kennedy’s van Iran”): zijn vijf broers bekleedden hoge posten in rechtspraak, diplomatie en de Raad van Experts, en zijn vrouw stamde uit de kring rond grondlegger Ruhollah Khomeini. Academisch was hij gevormd in wiskunde en informatica en promoveerde later in westerse filosofie; hij publiceerde meerdere boeken waarin hij religieuze standpunten met westerse filosofische argumenten trachtte te onderbouwen.

Politiek vervulde Larijani diverse sleutelfuncties: hoofd van de staatsomroep, vanaf 2005 meerdere keren topman van de Nationale Veiligheidsraad en hoofdonderhandelaar rond nucleaire zaken, en meer dan tien jaar voorzitter van het parlement. In die rol hielp hij onder meer de nucleaire overeenkomst van 2015 door het parlement loodsen. Zijn reputatie was dubbelzinnig: hij volgde de harde ideologische lijn van het regime, maar trad ook op als pragmaticus en bruggenbouwer — zowel tussen de Revolutionaire Garde en de civiele staat als in contacten met de Golfstaten, China en Rusland. Sommige waarnemers stelden dat hij recent nog bij gesprekken met de VS betrokken was.

Tegelijk is Larijani verantwoordelijk gehouden voor de gewelddadige onderdrukking van de massale protesten dit jaar. Hij beschreef demonstranten als gewapende terroristen en zijn Veiligheidsraad gaf toestemming om op betogers met echte munitie te schieten; dat leidde tot duizenden — mogelijk tienduizenden — doden volgens het artikel.

Analist Elly Mansoury benadrukt dat het regime is voorbereid op het verlies van topfiguren en snel een opvolger zal aanwijzen; het staatsbestel steunt niet op één persoon. Wel verwacht zij dat het hardline-centrum zich zal verharden en dat Iran nu minder gefocust is op volhoudbaarheid en meer op het toebrengen van schade aan het Westen. Mansoury voegt dat de liquidatie ook diplomatieke gevolgen heeft: Israël lijkt pogingen tot een wapenstilstand te willen bemoeilijken, en het roept de vraag op met wie de Amerikaanse president uiteindelijk zou kunnen onderhandelen (opmerking: in een passage verwijst het oorspronkelijke stuk mogelijk abusievelijk naar de dood van Khamenei; de oprichter die stierf was Khomeini).

Kortom: Larijani’s dood is een klap voor het politieke establishment van Iran omdat een ervaren schakel tussen harde ideologie en pragmatische diplomatie is weggevallen, maar het regime zelf blijft institutioneel weerbaar en wordt naar verwachting alleen strenger en meer confronterend als reactie.