Harde keuzes nodig over toekomst industrie: 'Niet alles kan in Nederland'
In dit artikel:
De Wetenschappelijke Klimaatraad (WKR) roept het volgende kabinet op snel duidelijke keuzes te maken over de toekomst van de Nederlandse zware industrie. In het kabinetsadvies Kiezen of verliezen, gepubliceerd donderdag, waarschuwt de raad dat energie-intensieve sectoren — zoals raffinaderijen, staalfabrieken, chemie en kunstmestproductie — momenteel ongeveer een kwart van de Nederlandse CO2-uitstoot veroorzaken en dat die uitstoot de afgelopen jaren nauwelijks afnam, vooral door krimp in plaats van door daadwerkelijke verduurzaming.
De WKR stelt dat Nederland niet voldoende ruimte, middelen en schone energie heeft om álle huidige bedrijven te helpen duurzaam te worden. Daarom moet het beleid selectief bepalen welke sectoren en bedrijven steun verdienen en welke niet. Dat betekent niet per se onmiddellijke sluiting of vertrek van 'verliezers', maar wel dat deze bedrijven voortaan meer op eigen benen moeten staan — met het risico dat sommige het niet overleven. De raad wijst op kansen voor "innovatieve chemie" en hoogwaardige, complexe productie (bijvoorbeeld duurzaam plastic), terwijl simpele, zeer energie-intensieve producten zoals ammoniak en methanol mogelijk beter geïmporteerd en hier verwerkt kunnen worden.
Bij strategische keuzes moet volgens de WKR niet alleen naar economische winst en CO2-reductie gekeken worden, maar ook naar bredere welvaart: regionale effecten, gezondheid, en afhankelijkheid van buitenlandse leveranciers. Heleen de Coninck, mede-auteur van het advies, benadrukt dat cruciale sectoren Europees moeten worden gegarandeerd — Nederland kan niet alles zelf behouden en moet samenwerken binnen de EU.
De raad erkent dat keuzes pijn zullen doen; econoom Henri de Groot waarschuwt dat de transitie onvermijdelijk offers vergt, maar ook ruimte kan scheppen voor nieuwe, innovatieve industrie. Een knelpunt nu is dat gevestigde vervuilers via maatwerkafspraken staatssteun krijgen om te verduurzamen, terwijl jonge groene bedrijven weinig steun en concurrentiekracht missen. Daarnaast klaagt de industrie over beleidsonzekerheid; volgens de WKR moeten Nederland en de EU vasthouden aan een consistente groene koers zodat investeringen in verduurzaming lonend blijven.
De WKR sluit aan bij eerdere oproepen van planbureaus, netbeheerders en bedrijfsleiders, maar waarschuwt dat politiek behoud van alle bestaande bedrijvigheid in de praktijk niet houdbaar is. Het volgende kabinet moet daarom snel en expliciet keuzes maken over welke industrieën Nederland in een groene toekomst wil behouden en ondersteunen.