Hantavirus door ander mens zeldzaam, ratten aan boord mogelijk oorzaak
In dit artikel:
Op het cruiseschip MV Hondius is bij ten minste één persoon een hantavirus bevestigd; bij vijf anderen bestaat sprake van een vermoeden. Drie opvarenden zijn overleden, onder wie twee Nederlanders van 69 en 70 jaar, maar het is nog onduidelijk of hun sterfgevallen verband houden met het virus. Het schip voer recent uit Argentinië en ligt momenteel bij Kaapverdië, wat de mogelijke betrokkenheid van Amerikaans type hantavirussen plausibel maakt.
Hantavirussen vormen geen homogene groep: er zijn tientallen soorten, waarvan circa 25–30 mensen kunnen infecteren. Bij de meeste varianten vindt overdracht plaats van knaagdieren naar mensen via urine en uitwerpselen; mens-op-mens-besmetting is uiterst zeldzaam. De enige bekende uitzondering is de Andes-variant uit Zuid-Amerika, waarbij in enkele gevallen verticale overdracht binnen huishoudens is gedocumenteerd. Experten van het RIVM en WHO benadrukken dat grootschalige verspreiding onwaarschijnlijk is en dat er geen reden is tot paniek of reisbeperkingen.
De ernst van ziekteverschijnselen hangt sterk af van de virusvariant. Europese en Aziatische typen veroorzaken meestal relatief milde klachten (koorts, hoofdpijn, misselijkheid), terwijl Noord‑ en Zuid‑Amerikaanse hantavirussen kunnen leiden tot ernstige luchtweg- en hartproblemen met een hoge mortaliteit (ongeveer 35–50 procent). In Nederland komen jaarlijks meestal maar enkele tot enkele tientallen gevallen voor, met sterftepercentages ver onder die van de Amerikaanse vormen.
Onderzoek loopt nog: het is onduidelijk of besmetting aan boord plaatsvond via knaagdieren (bijvoorbeeld ratten in de keuken) of door zeer uitzonderlijke mens-op-mensoverdracht. De mogelijkheid van mutatie als verklaring wordt door virologen als onwaarschijnlijk beschouwd; hantavirussen muteren weinig en zijn relatief stabiel.
Praktische problemen op cruiseschepen bemoeilijken zowel herkenning als bestrijding van zo’n infectie. Scheepsartsen kunnen luchtwegklachten makkelijk aan griep of ander vaker voorkomend letsel toeschrijven; definitieve diagnoses vereisen vaak onderzoek aan wal. Internationale hygiënerichtlijnen bevelen strikte isolatie- en quarantaineprotocollen aan en het aanwijzen van een ‘noodhaven’ dat een volledige evacuatie kan faciliteren, maar die regels zijn niet overal verplicht en het is onduidelijk of de MV Hondius zulke voorzieningen had. Voor effectieve beheersing van uitbraken zijn snelle isolatie van verdachte gevallen en zo spoedig mogelijk evacuerende medische zorg aan wal cruciaal.