Hans Nieuwenhuijzen blijft de klank van zijn klavecimbels verfijnen

In dit artikel:

Hans Nieuwenhuijzen (62) van Bom Harpsichords in Schoonhoven bouwt historische klavecimbels en clavichords. Zijn instrumenten worden gebruikt door amateurs en professionele musici, verhuurd voor concerten en staan onder meer in conservatoria in België en Duitsland. Ongeveer 60 procent van zijn tijd besteedt hij aan onderhoud; de rest gaat naar nieuwbouw.

Nieuwenhuijzen werd opgeleid als ambachtelijk meubelmaker en leerde muziekinstrumenten bouwen van klavecimbelmaker Cornelis Bom. Tussen 1985 en 1991 werkte hij bij Bom, waar hij onder meer strijkinstrumenten, klavieren en clavichords maakte. Nadat hij later bij een meubelmakerij had gewerkt, besloot hij in 2017 Boms kennis voort te zetten. Bom had historische instrumenten uitgebreid bestudeerd en zijn bouwproces vastgelegd. Op basis daarvan begon Nieuwenhuijzen zelf klavecimbels te bouwen.

Hij richt zich vooral op vier typen: een tweeklaviers instrument naar het voorbeeld van de Duitse bouwer Mietke, een Vlaams klavecimbel in de traditie van de familie Ruckers, een eenklaviers Italiaans model en een muselaar. Ook bouwt hij clavichords. Historische instrumenten vormen daarbij zijn belangrijkste inspiratiebron. Per type zoekt hij naar een diepe bas, heldere boventonen, een zingende discant en een goede balans tussen de registers.

Het bouwproces is grotendeels handwerk. Na het machinale begin worden kast, zangbodem, klavieren en overige onderdelen met de hand geschaafd, geschraapt en geschuurd. De kast bestaat meestal uit licht en stijf populierenhout. Voor de zangbodem gebruikt hij zorgvuldig geselecteerd, langzaam gegroeid fijnspar, omdat dit onderdeel de klank sterk beïnvloedt. De snaren worden over houten kammen gespannen en de kast wordt bewust iets scheef gebouwd om de hoge snaarspanning op te vangen. De klavieren worden gemaakt van tientallen jaren gedroogd lindehout, met toetsen van onder meer ebbenhout, buxus en runderbeen.

Ook de afwerking vraagt veel precisie. Voor iedere snaar moet het plectrum in het bijbehorende dokje worden geïntoneerd, zodat klank en volume kloppen. Een Italiaans klavecimbel bouwen duurt ongeveer anderhalve maand; een tweeklaviers Mietke circa drieënhalve maand. De prijs bedraagt voor een Mietke, afhankelijk van uitvoering en decoratie, ongeveer 40.000 euro. Een Italiaans model kost iets meer dan de helft daarvan.