Hanna Verboom onderzocht waarom zoveel mensen mentaal in de knel zitten: 'Verbinding is zoek'
In dit artikel:
Hanna Verboom, die eerder al documentaires maakte over mentale gezondheid (onder meer Echte mannen huilen niet, Uit de schaduw en Samen uit de schaduw), gebruikt haar nieuwe film Samen om een persoonlijke vervolgvraag te onderzoeken: is de groeiende psychische nood in Nederland alleen een individueel probleem of ook een maatschappelijk gebrek aan verbondenheid? Op haar 21ste kreeg ze de diagnose bipolaire stoornis; zij spreekt liever van een "bipolaire variatie" omdat woorden volgens haar impact hebben. Lange tijd schaamde ze zich, maar door haar verhaal te delen ontdekte ze hoe wijdverbreid psychische problemen zijn — Verboom wijst op cijfers als dat bijna de helft van Nederlanders ooit een diagnose krijgt en dat nu ongeveer 100.000 mensen direct hulp nodig hebben.
Verboom koppelt die cijfers aan veranderde sociale verhoudingen in het Westen. Opgegroeid in Kenia en Oeganda leerde ze het Afrikaanse principe van ubuntu kennen — "ik ben omdat wij zijn" — en constateert dat die gemeenschapszin hier grotendeels is verdwenen door individualisering, technologie en welvaart. Dat gebrek aan nabijheid, meent ze, draagt sterk bij aan mentale kwetsbaarheid.
In Samen gaat ze op zoek naar alternatieven voor puur individuele ggz-zorg. Psychiater Jim van Os benadrukt dat contact met anderen cruciaal is: groepsverbanden en dagelijkse nabijheid van buren en dorpsgenoten versterken veerkracht, en veel vormen van herstel blijken niet per se professionele begeleiding te vereisen. Ook praktisch vrijwilligerswerk helpt, maar de Oegandese bisschop Zac Niringiye waarschuwt dat hulp alleen pas werkt als ze wederkerig is; ongelijkwaardige rolpatronen ondermijnen echte verbondenheid.
Verboom vertelt dat haar eigen betrokkenheid bij lokale initiatieven — kindervakantieweek, buurtdingen, moestuinprojecten — haar gevoel van verbinding en herstel vergrootte. Ze pleit voor meer aandacht voor collectieve oplossingen: huisartsen zouden wachtenden op de ggz een lijstje kunnen geven van lokale groepen (wandelclubs, buurtverenigingen, moestuinen) als laagdrempelige stap richting herstel. Volgens haar kan lokaal meedoen en fysieke nabijheid een van de krachtigste, eenvoudige remedies zijn tegen wat ze zelfs een epidemie van mentale ongezondheid noemt.
De documentaire Samen is gratis te streamen via Cinetree.