Handen af van de paus: waarom de Italiaanse premier Giorgia Meloni afstand neemt van Trump
In dit artikel:
De afgelopen weken maakte de Italiaanse premier Giorgia Meloni een duidelijke koerswijziging in haar buitenlandse politiek — vooral ten opzichte van Donald Trump, Israël en Brussel — maar die draai is vooral ingegeven door binnenlandse overwegingen. Toen Trump ruim een jaar geleden aan zijn tweede termijn begon, presenteerde Meloni zich nog als een brug tussen Rome en het Witte Huis: beide leiders deelden nationalistische en strenge migratie-opvattingen, en Meloni was op Trumps inauguratie de enige EU-leider. Inmiddels is die warme band afgekoeld.
De breuk escaleerde nadat Trump de paus publiekelijk bekritiseerde na diens veroordeling van Amerikaans-Israëlische aanvallen op Iran. Meloni noemde Trumps uitlatingen onaanvaardbaar en kreeg daarop zelf scherpe kritiek van Trump. Analisten wijzen erop dat Meloni deze afstand nodig achtte om haar cultureel-katholieke achterban en ontevreden kiezers niet te verliezen, temeer daar Trump steeds onvoorspelbaarder lijkt te handelen.
Een directe aanleiding voor de heroriëntatie was ook Meloni’s nederlaag bij het referendum van maart over een hervorming van de rechterlijke macht. Hoewel juridisch complex, stemde een verrassend grote opkomst — bijna 60 procent — massaal tegen, wat politici interpreteren als een bredere protestuiting tegen een te nauwe band met Trump en tegen betrokkenheid bij een mogelijke oorlog tegen Iran. Met parlementsverkiezingen volgend jaar wil Meloni voorkomen dat onvrede in steden, onder jongeren en in zuidelijke regio’s haar electorale positie ondermijnt.
Concreet heeft Meloni aangegeven dat Italië een defensieverdrag met Israël niet automatisch zal verlengen en zoekt ze actief nieuwe energieleveranciers: ze bezocht Algerije, enkele Golfstaten en Azerbeidzjan om de import van gas en olie te verzekeren, want het conflict rond Iran drijft al hoge energieprijzen verder op. Tegelijk ziet ze hernieuwde toenadering tot Europa; haar ontmoeting met Emmanuel Macron in Parijs toonde een zichtbaar warmer contact met andere EU-leiders.
Politiek binnenlands heeft de referendumnederlaag de oppositie nieuw elan gegeven; sociaaldemocraten, de Vijfsterrenbeweging en progressieve partijen overwegen een gezamenlijke strategie onder de noemer Campo Largo, al is onduidelijk wie het leidende gezicht wordt. Toch wijzen recente peilingen uit dat Meloni’s partij Fratelli d’Italia nog steeds leidend is en dat haar rechtse coalitie op dit moment iets meer steun heeft dan het samengestelde linkse blok.
Kortom: Meloni verschuift haar buitenlandse koers niet primair uit overtuiging maar uit politieke overwegingen — ze balanceert tussen het behouden van bondgenootschappen, het veiligstellen van energie en het winnen van kiezers voor volgende verkiezingen.