Handelsdeal EU-VS staat op de tocht
In dit artikel:
De recente dreigementen van president Trump rond Groenland lopen uit op een nieuwe handelsspanning tussen de VS en de EU, met directe effecten op de markten en politiek in Europa. Beleggers schrokken afgelopen weekend; maandagochtend opende de Amsterdamse beurs met een verlies van 1,2 procent (AEX 998,50) en andere Europese beurzen daalden tot zo’n 1,5 procent. Wall Street reageerde niet direct omdat de beurzen in New York gesloten waren vanwege Martin Luther King Day. Tegelijk stegen goud en zilver in Azië naar recordniveaus, omdat beleggers in onzekere tijden terugschrikken naar edelmetalen (goud rond $4.690 per troy ounce; zilver $94,12).
Op politiek niveau kwam zondag op ambassadeursniveau spoedoverleg binnen de EU bijeen. Lidstaten overwegen het handelsakkoord met de VS te blokkeren dat vorige zomer werd gesloten om een eerdere tariefoorlog te de-escaleren: destijds zouden Amerikaanse heffingen voor veel Europese producten teruggaan naar 15 procent, terwijl Europa importtarieven op industriële goederen zou opheffen en grote aankopen in de VS zou doen. Nu dreigt dat akkoord te verzanden; volgens de Financial Times overweegt de EU wederzijdse maatregelen ter waarde van €93 miljard — dezelfde tegenmaatregelen die vorig jaar al klaar lagen.
De goedkeuring door het Europees Parlement staat nog uit, maar politiek is instemming onzeker. EVP-leider Manfred Weber stelde dat hij niet zal stemmen zolang de VS suggereren Groenland te willen inlijven; zonder de EVP lijkt een parlementaire meerderheid niet haalbaar. Vanuit de sociaaldemocraten pleit handelswoordvoerder Bernd Lange voor inzet van de zogenaamde “handelsbazooka” ofwel het antidwanginstrument van Brussel, waarmee ook markttoegang voor Amerikaanse bedrijven kan worden afgesloten. Ook president Macron en grote Duitse industrieclubs steunen het dreigement met stevige tegenmaatregelen om verdere Amerikaanse druk te ontmoedigen.
Trump kondigde zaterdag aan dat Europese landen die militairen naar Groenland sturen vanaf 1 februari een strafheffing van 10 procent op hun export naar de VS krijgen, met een mogelijke verhoging naar 25 procent per 1 juni als hij zijn zin niet krijgt. De uiteindelijke economische impact voor Europa en Nederland is onzeker en afhankelijk van volgende politieke stappen; het onderwerp zal hoog op de agenda staan tijdens het World Economic Forum in Davos, waar Trump zelf aanwezig is. Voor Nederland is er veel op het spel: in 2024 exporteerde het land volgens het CBS voor €38,4 miljard aan goederen naar de VS (waarvan €27 mrd Nederlandse goederen), met onder meer olieproducten en gespecialiseerde machines in de top.