Handel met Xinjiang fors toegenomen, ondanks schendingen mensenrechten Oeigoeren

In dit artikel:

Nederland voert nog volop handel met Xinjiang, ondanks alarmerende rapporten over onderdrukking en dwangarbeid. De import uit die noordwest-Chinese regio is de afgelopen jaren ongeveer zes keer zo groot geworden; vorig jaar kwam het totaal uit op bijna 500 miljoen euro. Het is onduidelijk hoeveel van die goederen via Nederland naar andere EU-landen zijn doorgevoerd.

Xinjiang is de thuisbasis van veel Oeigoeren en andere moslimminderheden. Meerdere onderzoeken wijzen op ernstige mensenrechtenschendingen, zoals onderdrukking, marteling, verkrachting, gedwongen sterilisatie en dwangarbeid; China bestempelt die rapporten als valse beschuldigingen. In 2021 riep de Tweede Kamer de behandeling van Oeigoeren uit tot genocide, maar dat heeft de handelsstroom niet afgeremd. De mensenrechtenonderzoeker Adrian Zenz noemt de toename een “verbijsterende ontwikkeling” en waarschuwt dat producten uit Xinjiang, zeker speelgoed en meubilair, een groot risico dragen op vervaardiging met dwangarbeid.

Om die handel in te dammen treedt volgend jaar een nieuwe Europese wet in werking: importeurs moeten aantonen dat hun toeleveringsketens vrij zijn van dwangarbeid en er komt een zwarte lijst met hoogrisicoproducten. Nederlandse experts zeggen dat veel bedrijven wel weten waar hun spullen vandaan komen, maar soms wegkijken. Advocaat Barbara van Straaten steunt de wet, maar is bezorgd omdat Nederland een belangrijke uitvoeringstermin (het aanwijzen van een nationale toezichthouder) heeft gemist.

Minister Sjoerd Sjoerdsma erkent de achterstand en wil vaart maken met implementatie. Hij zegt dat hij in gesprekken met China, naast economische kansen, ook pijnpunten zal aansnijden — waaronder vermoedelijk de situatie van de Oeigoeren. Een in Nederland levende Oeigoerse vluchteling bericht bovendien uit eigen ervaring dat studenten onder dwang katoen moesten plukken, wat de urgentie van toezicht en naleving onderstreept.