Han de Jong: euro versus dollar, kan de euro wereldwijd domineren?
In dit artikel:
De Europese Centrale Bank en EU-beleidsmakers willen de euro een grotere internationale rol geven om zo het langdurige overwicht van de Amerikaanse dollar — het zogeheten “exorbitant privilege” — te verminderen. Dat gebeurt recent in een reeks beleidsinitiatieven en politieke gesprekken, vooral aangejaagd door geopolitieke spanningen en de ervaringen met sancties en betalingsafwikkeling in de afgelopen jaren.
Wat ze doen: de aanpak is veelzijdig. De ECB en Europese instellingen stimuleren het gebruik van de euro in internationale handel en financiële contracten, werken aan betere en veerkrachtigere betalingsinfrastructuren, ondersteunen diepte en liquiditeit van de Europese kapitaalmarkten en onderzoeken nieuwe instrumenten zoals een digitale euro. Daarnaast worden samenwerking en swap‑lijnen met andere centrale banken besproken om euro‑liquiditeit wereldwijd betrouwbaarder te maken.
Waarom dit belangrijk is: een grotere rol voor de euro zou de afhankelijkheid van het internationale financiële systeem van de VS verminderen, de EU meer slagkracht bij geopolitieke keuzes geven en Europese bedrijven en staten minder blootstellen aan valutarisico’s en Amerikaanse sanctiedruk. Voor de VS betekent verschuiving van vraag naar dollars potentieel hogere financieringskosten en minder geopolitieke invloed.
Knelpunten blijven echter groot. De dollar profiteert van omvangrijke, liquide Amerikaanse kapitaalmarkten, het vertrouwen in Amerikaanse instellingen en het wijdverbreide gebruik van dollar‑denominatie in handel en financiën—factoren die niet snel veranderen. Binnen de EU belemmeren fragmentatie van markten, ontbrekende fiscale integratie en politieke verschillen een snelle versterking van de euro als wereldvaluta.
Kortom: de ECB en EU zetten gerichte stappen om de internationale positie van de euro te versterken, maar structurele en politieke barrières maken een snelle doorbraak onwaarschijnlijk. Verwacht een geleidelijke verschuiving over jaren — mogelijk versneld door geopolitieke gebeurtenissen — eerder dan een onmiddellijke vervanging van de dollar.