Haagse politici infiltreren NPO: waakhond trekt aan de bel

In dit artikel:

In Nederland zijn de banden tussen politiek en publieke omroep nauwer dan vaak wordt gedacht, wat leidt tot zorgen over verminderde onafhankelijkheid. Partijprominenten stromen moeiteloos door naar sleutelposities binnen omroepen, zoals redacties, bestuurskamers en toezichtraden, waarbij politieke belangen regelmatig vervloeien met mediaproductie en -beleid. Onlangs ontstond commotie toen WNL-medewerkers op het VVD-congres actief leden probeerden te werven, wat VVD-leider Dilan Yesilgöz direct afkeurde.

Deze incidenten illustreren een bredere ontwikkeling: politieke benoemingen in publieke omroepen zijn structureel aanwezig. Onderzoek van SPLIT en rapportages van Vrij Nederland tonen aan dat de afgelopen dertig jaar politici regelmatig partijgenoten plaatsten op hoge NPO-functies. Vooral PvdA, D66, CDA en VVD benutten hun invloed om mensen als André van der Louw, Gerrit-Jan Wolffensperger en Bruno Bruins op belangrijke posten te laten belanden. Ook toezichthoudende raden worden gevuld met politieke insiders uit diverse partijen, waaronder VVD, GroenLinks en PvdA.

WNL is hierin geen uitzondering; meer dan twintig oud-politici uit verschillende partijen bekleden inmiddels sleutelrollen bij uiteenlopende omroepen, variërend van Arie Slob (CU) bij de EO tot Sjoerd Sjoerdsma (D66) bij BNNVARA en Simone Kerseboom (ex-FVD) bij Ongehoord Nederland. Arie Slob, voormalig minister Media en nu voorzitter van de EO-toezichtraad, exemplificeert hoe politiek-culturele netwerken zich nestelen binnen de mediainstellingen. Thomas Bruning van de NVJ noemt deze vermenging schadelijk voor het vertrouwen van het publiek in een onafhankelijke journalistiek en pleit voor het beëindigen van het fenomeen dat politici na hun politieke loopbaan een tweede carrière in de omroepsector aangaan.

De politieke verwevenheid heeft concrete effecten. Omroepen voeren intensieve lobby’s in Den Haag om bezuinigingen te weren en beleidswijzigingen tegen te houden. Soms gaat deze invloed zover dat wetsvoorstellen bijvoorbeeld door omroepadviseurs worden geschreven, zoals in 2016 het geval was met CDA-senator Joop Atsma. Ook blijkt dat Kamerleden soms worden beïnvloed door omroepbonzen, wat bijdraagt aan een omroepbestel dat vooral zichzelf beschermt.

Deze verwevenheid is ook zichtbaar op het scherm, waar VVD-politici sinds de val van het kabinet prominent aanwezig zijn in publieke talkshows, in tegenstelling tot oppositiepartijen als PvdA, GroenLinks en PVV, die weinig tot niet aan bod komen. Demissionair minister Eppo Bruins (NSC) heeft plannen gepresenteerd om het omroepbestel te hervormen door omroepen te laten fuseren tot grotere eenheden met één Raad van Toezicht, waarvan de samenstelling wordt gereguleerd. De voortgang van deze plannen is onzeker nu het kabinet is gevallen.

WNL reageert op het verwijt dat zij een VVD-zender zou zijn met de verklaring dat hun profiel gebaseerd is op een liberaal-conservatief geluid en niet op partijpolitiek. Hun selectie van leden, medewerkers en toezichthouders richt zich op inhoudelijke gemeenschappelijkheden, aldus de omroep, in plaats van specifieke politieke kleur. Ondanks deze verklaring blijft de kritiek bestaan dat politieke invloed ten koste gaat van de onafhankelijkheid en diversiteit binnen de publieke omroep.