Haagse doofpot: D66'er Eerenberg houdt ambtenaren met geheime datakluis uit de wind en parkeert de zaak 2 jaar bij PRO'er Maatoug

In dit artikel:

Bij de Belastingdienst is jarenlang een zogenoemde datakluis met gevoelige informatie buiten beeld gebleven bij informatieverzoeken van de Parlementaire Enquêtecommissie Fraudebeleid en Dienstverlening (PEFD). Die commissie onderzocht hoe duizenden gezinnen door de toeslagenaffaire en het optreden van de fiscus zijn geraakt. Ook andere afgeschermde digitale omgevingen zouden niet volledig in de zoekactie zijn meegenomen.

Een onderzoek van accountantskantoor BDO concludeerde deze zomer dat de Belastingdienst niet adequaat heeft gehandeld. Volgens staatssecretaris Eelco Eerenberg waren er bovendien signalen dat ambtenaren al tijdens informatie-uitvragen, waaronder die van de PEFD, op het bestaan van de datakluis hadden gewezen. Nadat de kluis opnieuw onder de aandacht kwam, duurde het volgens de Kamerbrief opnieuw maanden voordat de Tweede Kamer werd geïnformeerd.

Verschillende Kamerleden vroegen daarom om aangifte wegens een mogelijk ambtsmisdrijf: het bewust achterhouden van gevorderde informatie kan de parlementaire controle ondermijnen. Eerenberg, die de brief mede namens staatssecretaris Herstel Toeslagen Sandra Palmen stuurde, weigert dat echter. Op basis van het BDO-rapport en de hem bekende feiten ziet hij geen redelijk vermoeden van strafbaar handelen. Volgens hem betekenen mogelijke fouten binnen het ministerie niet automatisch dat er een misdrijf is gepleegd.

Het kabinet kiest in plaats daarvan voor drie aanvullende BDO-onderzoeken en een nieuwe commissie over de datakluis en andere afgeschermde omgevingen. Die commissie begint dit najaar en krijgt een termijn van twee jaar. Als beoogd voorzitter is oud-Kamerlid en voormalig Utrechtse wethouder Senna Maatoug voorgedragen. Om de commissie formeel buiten het ministerie van Financiën te plaatsen, wordt het ministerie van Defensie opdrachtgever; de politieke verantwoordelijkheid blijft volgens de brief bij Eerenberg.

De auteur ziet daarin vooral een vertragingsstrategie, omdat de onderzoeken pas eind 2028 klaar kunnen zijn en Eerenberg zich tot die tijd op de uitkomsten kan beroepen. Dat staat volgens het artikel in schril contrast met de harde behandeling van toeslagenouders, die voor fouten of vermoedens van fraude zware terugvorderingen kregen en vaak nog wachten op volledig dossierherstel. Het kabinet zegt dat gedupeerde ouders van wie gegevens in de datakluis worden gevonden, proactief worden benaderd. De auteur roept de Tweede Kamer op zelf aangifte te doen en de dossiers snel beschikbaar te stellen aan ouders en hun advocaten.