Haagse boekhoudtruc van Heinen en Eerenberg: kabinet aast op de herstelpot voor beroofde spaarders en schuift begrotingsgat vooruit

In dit artikel:

Minister van Financiën Eelco Heinen (VVD) en staatssecretaris Eelco Eerenberg (D66) hebben vrijdag nieuwe voorstellen aan oppositiepartijen voorgelegd om het financiële gat rond de hervorming van box 3 te dichten. Volgens berichtgeving van De Telegraaf wil het kabinet daarvoor mogelijk geld gebruiken dat was gereserveerd voor compensatie van spaarders en beleggers die door de oude box 3-heffing zijn benadeeld.

De Hoge Raad oordeelde eerder dat de overheid jarenlang belasting had geheven over een fictief rendement dat veel spaarders in werkelijkheid niet haalden. Het kabinet reserveerde daarom miljarden voor rechtsherstel. De afhandeling verloopt echter moeizaam: veel aanvragen zijn nog niet inhoudelijk behandeld en minder mensen dan verwacht hebben compensatie aangevraagd. Daardoor blijft een deel van het budget voorlopig ongebruikt. Het plan om dat resterende bedrag in te zetten voor het nieuwe belastingstelsel stuit op kritiek, omdat gedupeerden zich nog altijd kunnen melden.

Vanaf 2028 wil het kabinet overstappen op een vermogenswinstbelasting. Beleggers zouden dan belasting betalen wanneer zij winst daadwerkelijk realiseren, in plaats van jaarlijks over een geschatte waardestijging. Die overgang levert volgens de financiële ramingen aanvankelijk miljarden minder belastinginkomsten op. Een eerder voorstel om dit tekort op te vangen door ongeveer 1,2 miljoen extra kleine spaarders en beleggers te belasten, werd na kritiek, ook binnen de VVD, ingetrokken.

Een tweede onderdeel van het onderhandelingsaanbod is een tijdelijke verlaging van de belasting in box 2. Ondernemers met een aanmerkelijk belang zouden daardoor worden gestimuleerd om opgebouwde winst versneld uit te keren. Dat levert de schatkist op korte termijn extra belastinginkomsten op, maar kan later juist tot lagere opbrengsten leiden omdat die winst dan al is uitgekeerd en niet opnieuw kan worden belast. Voorstellen voor hogere vermogensbelastingen, afkomstig van onder meer PRO en Volt, neemt het kabinet niet over.

De oppositie is verdeeld en het overleg heeft vooralsnog geen meerderheid opgeleverd. Het rechtse blok van JA21, BBB en SGP vindt het voorstel nog onvoldoende, terwijl ook PRO en Volt geen duidelijke toenadering zien. ChristenUnie en 50PLUS reageerden positiever, mede doordat het kabinet de fiscale aftrek voor specifieke zorgkosten mogelijk tot 2030 handhaaft. Die aftrek zou aanvankelijk in 2028 verdwijnen, maar de vervangende regeling voor chronisch zieken is nog niet klaar. Een definitief akkoord is er niet; de dekking en de gevolgen voor gedupeerden blijven onderwerp van discussie.