Guillaume Groen van Prinsterer: voorvechter van de onderwijsvrijheid

In dit artikel:

Op 19 mei 2026 is het precies 150 jaar geleden dat Guillaume Groen van Prinsterer overleed. Groen van Prinsterer, 19e‑eeuws politicus, historicus en voorman van het protestants‑conservatieve verzet tegen de liberale ideeën van de Franse Revolutie, legde het ideologische fundament voor wat later de anti‑revolutionaire beweging en het confessionele politieke spectrum in Nederland zou worden.

Zijn belangrijkste bijdrage voor de onderwijsvrijheid ligt in het pleiten voor het recht van ouders om kinderen naar door geloof gevormde scholen te sturen en voor gelijke financiële behandeling van die scholen door de staat. Die strijd — later bekend als de schoolstrijd — kreeg pas decennialang na zijn dood politieke en juridische bezegeling, onder meer in de Pacificatie van 1917 die gelijke bekostiging van bijzondere (confessionele) en openbare scholen vastlegde.

Groen van Prinsterer beïnvloedde generatiegenoten en opvolgers zoals Abraham Kuyper; zijn kritiek op revolutionaire en seculiere stromingen zette aan tot organisatie van confessionele politiek, wat het Nederlandse politieke landschap en de verzuiling mede vormgaf. Verslaggever Henrieke Boers bespreekt deze rol en de blijvende impact op het Nederlandse onderwijs en de politiek in een kort videoreportage (zie bijbehorende video).