Grote zorgen in Mexico om geweld door Jaliscokartel na dood El Mencho
In dit artikel:
De dood van Nemesio Rubén Oseguera Cervantes, bekend als El Mencho en grondlegger van het Jaliscokartel, heeft Mexico afgelopen dagen in een staat van alarm gebracht. Direct na de militaire operatie waarin hij zwaargewond raakte en overleed ontstond wijdverbreide onrust: in zeker 15 van de 32 deelstaten meldden autoriteiten en media wegblokkades met brandende voertuigen, en werden tankstations en winkels in brand gestoken. Vliegverkeer op meerdere luchthavens werd deels stilgelegd, de Amerikaanse ambassade raadde burgers aan binnen te blijven en het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken waarschuwde Nederlanders in meerdere staten.
De staat Jalisco — waar het kartel zestien jaar geleden ontstond — werd het hardst geraakt. Gouverneur Pablo Lemus vaardigde een code rood uit en vroeg bijna negen miljoen inwoners binnen te blijven; openbaar vervoer lag grotendeels stil. In toeristische gebieden zoals Puerto Vallarta leidden brandstichtingen tot rookpluimen boven de stad, en ook in Guadalajara gingen auto's in vlammen op.
Analisten vrezen dat de afwezigheid van El Mencho een machtsvacuüm en meer geweld zal veroorzaken. De gebruikte 'kingpin strategy' (het uit schakelen van kopstukken) leidt volgens onderzoek vaak tot korte termijn-escalaties: fracties binnen het kartel bestrijden elkaar om controle en rivalen zoeken terreinwinst. Cecilia Farfán‑Méndez van de denktank Inter‑American Dialogue waarschuwt: "Het uitschakelen van een leider zorgt vrijwel altijd op korte termijn voor meer geweld." Ze verwacht niet dat de organisatie hierdoor verdwijnt of dat internationale smokkelroutes substantieel verstoord raken.
Het Jaliscokartel onderscheidt zich door een paramilitaire structuur met (voormalige) militairen uit de regio en geavanceerde wapentechnieken zoals drones, mijnen en raketwerpers. Het verdient grote bedragen met de smokkel van methamfetamine en cocaïne naar de Verenigde Staten en Europa; een belangrijke cocaïneroute van Colombia via Ecuador naar Mexico ligt onder controle van het kartel.
De opvolging is onduidelijk: familielijnen bepalen vaak leiderschap binnen kartels, maar bij El Mencho is dat minder waarschijnlijk — zijn zoon zit al een levenslange straf in de VS en zijn broer Antonio (alias Scarface) werd vorig jaar uitgeleverd aan de VS. Een interne machtsstrijd kan het kartel verzwakken, maar tegelijk de veiligheid van gemeenschappen waar het actief is ernstig aantasten.
Met het WK voetbal in juni — Guadalajara is één van de speelsteden — staat de Mexicaanse regering voor de uitdaging zowel binnenlands rust te herstellen als internationaal vertrouwen uit te stralen dat evenementen veilig kunnen plaatsvinden.