Grote onzekerheid over meetnetwerk op Groenland: 'Mogelijk geen toegang meer'

In dit artikel:

Michiel van den Broeke, hoogleraar polaire meteorologie aan de Universiteit Utrecht en verbonden aan IMAU, waarschuwt dat de geplande NAVO-activiteiten op Groenland het jaarlijkse Nederlandse veldwerk ernstig kunnen verstoren. Elk jaar bezoeken onderzoekers uit Utrecht sinds ruim 35 jaar meetstations op de Groenlandse ijskap om apparatuur uit te lezen en data te verzamelen; dat veldwerk staat normaliter gepland in juni–augustus en vertrekt vanaf Kangerlussuaq, waar een voormalige Amerikaanse legerbasis ligt.

De zorg is dat een grootschalige bezetting of militaire oefening daar accommodaties en ondersteunende middelen zoals helikopters opeist, waardoor wetenschappers mogelijk geen toegang meer hebben tot de op ijs gelegen meetpunten — locaties die alleen per helikopter bereikbaar zijn. Van den Broeke noemt het “het meest pessimistische scenario” dat onderzoekers helemaal geen toegang meer krijgen.

De meetreeks is van bijzonder belang: met de jarenlange in-situmetingen worden satellietgegevens gekalibreerd en klimaatmodellen getest. Tegelijk neemt de ijsmassa op Groenland door opwarming op veel plekken sneller af; volledig smelten zou wereldwijd zo’n zeven meter zeespiegelstijging betekenen. Belangrijke wetenschappelijke vragen blijven echter onbeantwoord, onder meer over het lot van smeltwater (of het tijdelijk vast blijft of wegstroomt) en hoe dat zich mengt met zeewater — factoren die modellen nu nog uiteenlopende uitkomsten geven.

De geplande intensievere werkzaamheden deze zomer en een EU-toestemming voor uitgebreid onderzoek vanaf 2027 maken de mogelijke toegangsdrempels extra urgent. Als alternatief kunnen satellieten deels invallen, maar Van den Broeke benadrukt dat de langdurige meetreeksen ter plaatse onvervangbaar zijn voor het verfijnen van ons begrip van de Groenlandse ijskap.