Grote fabriek in Delfzijl moet begin worden van mede door KLM aangejaagde SAF-revolutie
In dit artikel:
SkyNRG is donderdag in Delfzijl begonnen met de bouw van een grote fabriek voor duurzame vliegtuigbrandstof (SAF). Het in 2010 opgerichte bedrijf, inmiddels gegroeid naar ongeveer 130 medewerkers, bouwt hiermee een van de grootste SAF‑installaties ter wereld. Oprichters Theye Veen en Maarten van Dijk en KLM‑CEO Marjan Rintel waren bij de start aanwezig; zo’n driehonderd genodigden, waaronder bouwers, politici en vertegenwoordigers van twaalf banken, woonden de ceremonie bij.
De investering bedraagt volgens Veen “honderden miljoenen euro’s, net geen miljard”; onder de financiers zitten onder andere ABN Amro, ING, Rabobank, Crédit Agricole, UniCredit en SMBC. De fabriek moet eind 2028 operationeel zijn en jaarlijks circa 100.000 ton SAF produceren. De brandstof wordt per binnenvaartschip naar Amsterdam vervoerd en via een pijpleiding naar Schiphol geleid.
Cruciaal voor de financiering was een afnamegarantie van KLM: de luchtvaartmaatschappij heeft toegezegd driekwart van de productie voor vijftien jaar af te nemen. Dat volume komt neer op ongeveer 2 procent van KLM’s huidige brandstofverbruik en maakte het project voor banken financierbaar. Rintel benadrukt dat KLM meer SAF wil inzetten en noemt overheidssteun nodig om de hoge kosten te drukken: “Het is duur… we denken echt dat de overheid ons hier actief bij moet helpen,” zei zij, verwijzend naar miljarden aan subsidies die nodig zijn.
SAF wordt bij SkyNRG gemaakt uit gebruikte frituurolie, slachtafval en landbouwresten. Dit type biobrandstof is momenteel drie à vier keer duurder dan conventionele kerosine; synthetische eSAF, geproduceerd met hernieuwbare stroom, is technologisch verder maar nog veel duurder (negen tot tien keer) en minder commercieel haalbaar. SkyNRG investeert ook in eSAF‑productie (een fabriek in Zweden) omdat afvalstromen beperkt en lastig te verzamelen zijn, en omdat opschaling uiteindelijk via elektrochemische routes moet plaatsvinden.
De vraag naar SAF groeit door Europese regels: de minimale SAF‑bijmengverplichting stijgt van nu 2 procent naar 6 procent in 2030 en loopt later op richting 70 procent in 2050. Dat maakt investeringen zowel dringend als risicovol; veel luchtvaartmaatschappijen tekenen geen lange afnamecontracten, wat projecten minder aantrekkelijk maakt voor investeerders. Vorig jaar stopte Shell bijvoorbeeld met de verdere bouw van een SAF‑fabriek in Rotterdam, terwijl Neste wel een grote installatie op de Maasvlakte heeft.
SkyNRG rekent erop dat er voldoende SAF in Europa beschikbaar zal zijn tot circa 2030, maar waarschuwt dat de overgang naar grootschalige eSAF daarna noodzakelijk en ingewikkelder wordt. KLM zegt intussen dat het aandeel SAF in haar brandstofmix al op 4,6 procent ligt en dat de maatschappij zich wil blijven inzetten om de luchtvaart te verduurzamen.