Grote drukte bij notariskantoren: meer akten met minder notarissen
In dit artikel:
Het aantal notarissen in Nederland krimpt terwijl hun werk juist toeneemt, waarschuwt de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB). Tien jaar geleden waren er nog 1.283 notarissen; nu zijn dat er 1.181. Tegelijkertijd passeerden zij het afgelopen jaar een recordaantal van ruim twee miljoen akten, wat leidt tot langere wachttijden — vooral rond drukke momenten zoals december, wanneer veel mensen nog zaken vóór het nieuwe jaar willen regelen.
Praktijkvoorbeeld: Oostland Notaris in Lansingerland noteert een piek. Met twee notarissen zijn daar circa 3.000 akten gepasseerd, tegen zo’n 2.400 in voorgaande jaren. Cliënten bellen van ver en noemen vaak dat zij meerdere kantoren hebben benaderd voordat ze een afspraak kunnen krijgen. In Borne stopte notaris Jeroen Kuhlmann per 1 januari, mede omdat hij structureel geen uren kon terugschakelen en meer tijd wilde voor zijn hobby houtbewerken.
Meerdere oorzaken verklaren de toegenomen werkdruk. De Wet betaalbare huur, die medio 2024 inging, maakte verhuur minder aantrekkelijk voor particulieren; veel verhuurders verkochten sindsdien hun panden, wat transacties bij notarissen opvoert. Vergrijzing zorgt voor meer testamenten en levenstestamenten, en erfenissen zijn vaak complexer door samengestelde gezinnen. Daarnaast legt extra regelgeving, zoals de anti-witwaswetgeving, notarissen extra administratieve lasten op: ongebruikelijke transacties moeten gemeld en uitgebreid onderzocht worden.
Tegelijkertijd daalt de instroom van zelfstandig werkende notarissen. Jongere juristen kiezen minder vaak voor ondernemerschap vanwege zorgen over werk-privébalans. Ruim tien jaar geleden werd daarom de positie van toegevoegd notaris (in loondienst) geïntroduceerd; die verzacht de krapte, maar is volgens de KNB nog onvoldoende om de vraag te dekken. De route naar zelfstandig notaris blijven velen omslachtig vinden: toetsingen door commissies en het opstellen van een ondernemingsplan vormen drempels, aldus toegevoegd notaris Janny Teensma, die zelf op haar kantoor veel aanmeldingen ziet.
De toekomst blijft onzeker: de KNB zegt dat werkdruk vooral afhangt van economische ontwikkelingen en fiscale wijzigingen. Sommigen, zoals Teensma, verwachten verdere daling van het aantal vrije notarissen en pleiten voor veranderde werkprocessen, automatisering en inzet van kunstmatige intelligentie om routinetaken te verlichten — bijvoorbeeld door conceptakten automatisch te laten opstellen en notarissen zich te laten concentreren op afronding en controle.