Grootste groep chimpansees ter wereld ruziet en splitst op: 'Extreem zeldzaam'

In dit artikel:

Onderzoekers van de Universiteit van Texas in Austin en samenwerkende instituten hebben voor het eerst een blijvende scheuring binnen een chimpanseegemeenschap gedocumenteerd: de Ngogo‑groep in Oeganda, die ook in de Netflix‑serie Chimp Empire te zien is. De wetenschappers volgden deze populatie ruim dertig jaar en publiceren hun bevindingen vandaag in Science.

Tot circa 2015 vertoonden de chimpansees het gebruikelijke fission‑fusion‑patroon: subgroepen splitsten tijdelijk op voor voedsel, maar kwamen steeds weer samen. Vanaf 2015 zagen de onderzoekers echter een duidelijke, blijvende splitsing in een westelijk en een centraal deel, die elkaar actief ontweken. In 2018 concludeerden ze dat de breuk permanent was. De verandering lijkt te zijn ingezet na het overlijden van meerdere mannelijke apen die vermoedelijk een verbindende rol in de sociale hiërarchie hadden; daardoor verschoof de machtsbalans.

Na de scheuring namen ook intergroepsgeweld en dodelijke aanvallen toe: de onderzoekers registreerden zeven aanvallen op volwassen mannetjes en zeventien op jongen. “Het is zeer opvallend dat chimpansees hun voormalige groepsgenoten vermoorden,” aldus antropoloog Aaron Sandel, die het onderzoek leidde. Dergelijke blijvende breuken zijn extreem zeldzaam bij chimpansees; genetisch onderzoek schat ze op ongeveer één keer per vijfhonderd jaar. De vorige casus uit 1970 (Jane Goodall) wordt betwijfeld omdat die populatie werd bijgevoerd.

De onderzoekers zien in het fenomeen aanwijzingen voor diepgewortelde oorzaken van intergroepsgeweld: als chimpansees zonder taal, etniciteit of ideologie dodelijk tegen elkaar kunnen keren, spreekt dat mogelijk tegen het idee dat oorlogen uitsluitend culturele wortels hebben. Omdat chimpansees ons dichtst verwant zijn (98–99% gedeeld DNA), bieden de bevindingen nieuw perspectief op de evolutie van sociale conflicten en het belang van verzoening op individueel niveau.