Grootste dronebouwer van Oekraïne komt niet naar Nederland, 'te veel bureaucratie'
In dit artikel:
De Oekraïense wapenfabrikant Fire Point, geleid door directeur en hoofdontwerper Denis Sjtilerman, heeft besloten geen productielijn in Nederland te vestigen. Hoewel het bedrijf vorig jaar nog interesse toonde om onderdelen van de productie naar Nederland te halen, noemt Sjtilerman de Nederlandse bureaucratie een blokkade en vergelijkt die met "rennen met een loodzware rugzak". Vorige maand zei premier Rob Jetten tijdens een bezoek aan Oekraïne nog te willen investeren in de gezamenlijke productie van honderdduizenden drones in Nederland en Oekraïne, maar praktische stappen blijven uit.
Fire Point produceert in Oekraïne ongeveer 200 drones en drie Flamingo-kruisraketten per dag. Sjtilerman zegt snel te kunnen opschalen in Oekraïne — daar zet het bedrijf binnen twee dagen een nieuwe productielijn neer — maar in Europa kost papierwerk volgens hem meer inspanning dan de technische bouw van wapens. Hoewel het bedrijf Nederlandse onderdelen inkoopt, vormen de complexe vergunningen de reden om geen volledige assemblage in Nederland te starten. In plaats daarvan kiest Fire Point voor Denemarken om raketbrandstof te maken, omdat Denemarken volgens Sjtilerman bereid was regels te versoepelen en zo sneller handel mogelijk maakte.
Hans Huigen van de Nederlandse Industrie voor Defensie en Veiligheid (NIDV) nuanceert het beeld: Nederland is volgens hem terughoudend bij productie van aanvalswapens vanwege strikte vergunningseisen en terughoudende investeerders, maar het land kan wel complete drones bouwen en raketonderdelen leveren. Huigen benadrukt dat regels zekerheid bieden en dat Nederland een betrouwbaar, hoogtechnologisch vestigingsklimaat heeft, al pleit hij ervoor te onderzoeken of vredestijdprocedures nog passen bij de huidige dreiging en behoefte aan snelle opschaling.
Oekraïense inspecteur-generaal Joeri Myronenko waarschuwt dat ontwikkelde technologieën snel verouderen — vaak binnen drie tot zes maanden — waardoor tempo cruciaal is. Na de Russische inval heeft Oekraïne veel regelgeving versoepeld; het telt inmiddels ongeveer 2.700 defensiebedrijven en Fire Point groeide in iets meer dan drie jaar uit tot de grootste wapenproducent van het land. Met hun drones en kruisraketten treft Oekraïne regelmatig Russische olie-infrastructuur, wat gevolgen heeft voor de Russische export. Sjtilerman zegt dat zijn uiteindelijke doel niet louter winst is maar het verzwakken van Rusland; snelheid bij introductie van innovaties blijft daarbij leidend.