Grootste deel plannen Rijksbegroting 2027 komt uit Brussel

In dit artikel:

De auteur vergelijkt de Nederlandse Rijksbegroting voor 2027 met het landenverslag en de aanbevelingen die de Europese Commissie op 3 juni 2026 in het kader van het Europees Semester voor Nederland publiceerde. Volgens die analyse komt ongeveer 80 procent van de Brusselse agenda terug in de begroting van kabinet-Jetten. Het Europees Semester moet het economische, sociale en budgettaire beleid van EU-lidstaten beter op elkaar afstemmen.

De Commissie adviseert Nederland onder meer om de defensie-uitgaven structureel te verhogen, de begrotingsdiscipline te bewaken en hogere uitgaven zo nodig met belastingverhogingen te compenseren. Ook moeten subsidies bij hoge energieprijzen tijdelijk en gericht op kwetsbare huishoudens zijn. Energie-intensieve bedrijven zouden alleen steun moeten krijgen als die energiebesparing blijft stimuleren. Verder pleit Brussel voor een zwaardere belasting op vermogensinkomen, waaronder spaargeld, vastgoed en aandelen, en voor een geleidelijke afbouw van de hypotheekrenteaftrek. Vanwege de vergrijzing waarschuwt de Commissie daarnaast voor oplopende kosten van langdurige zorg; hogere premies of eigen bijdragen zouden die druk kunnen beperken.

Het kabinet volgt een deel van deze lijn. Het wil de NAVO-norm van 3,5 procent van het bruto binnenlands product voor defensie zo snel mogelijk bereiken. Daarnaast voorziet de begroting in een overheidstekort van 2,9 procent van het bbp in 2027, dat volgens de ramingen daalt naar 2,2 procent in 2030. De schuld blijft daarmee onder de Europese referentiewaarde van 3 procent. Om dat te bereiken wil het kabinet onder meer de belastingen op vermogensaanwas, erfenissen en bedrijfsoverdrachten binnen families verhogen. De auteur vindt deze doelstelling overdreven, omdat het Nederlandse tekort al lager ligt dan het EU-gemiddelde.

Op het punt van de hypotheekrenteaftrek wijkt het kabinet juist duidelijk af van Brussel. De fiscale behandeling van de eigen woning blijft ongewijzigd en een beperking van de renteaftrek wordt volgens de belastingplannen zelfs teruggedraaid. De auteur noemt dat een grote fout, omdat de aftrek volgens hem bijdraagt aan hoge huizenprijzen en geleidelijke afbouw woningen betaalbaarder zou maken voor toekomstige generaties.

De Europese Commissie vreest dat Nederland zijn voorsprong op het gebied van innovatie verliest en adviseert hogere publieke en private uitgaven aan onderzoek en ontwikkeling. Nederland staat volgens de auteur echter al derde van de 27 EU-landen op het gebied van innovatie. Hij verwijt de Commissie daarom tegenstrijdig beleid: Europese regelgeving en duur energiebeleid zouden de concurrentiekracht juist ondermijnen. Ook kabinet-Jetten krijgt kritiek, omdat het volgens hem niets doet aan de dalende arbeidsproductiviteit en de hoge energielasten voor bedrijven.

Brussel wijst het grote aandeel zelfstandigen zonder personeel aan als een mogelijke oorzaak van de lagere productiviteit. Werknemers in loondienst zouden gemiddeld meer uren werken en vaker scholing krijgen. In lijn met eerdere kabinetten wil Jetten daarom schijnzelfstandigheid strenger aanpakken, fiscale voordelen voor zzp’ers afbouwen, een verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering invoeren en de fiscale oudedagsreserve afschaffen. Nieuwe wetgeving, waaronder de Zelfstandigenwet die in 2028 moet ingaan, moet zelfstandig ondernemerschap verder beperken; zzp’ers zouden bovendien meer inkomstenbelasting gaan betalen.

De auteur concludeert dat de invloed van de Europese Commissie in de Nederlandse begrotingspolitiek groot is, maar volgens hem nauwelijks in het parlement wordt besproken. Hij pleit daarom voor Kamervragen en meer openheid over de rol van Brussel bij nationale beleidskeuzes.