Grootschalige gradiënten als ecologische houvast in het landschap

In dit artikel:

OBN start een nieuw onderzoeksproject (Vergroten en verbinden langs macrogradiënten als sleutel tot biodiversiteitsherstel) dat in kaart brengt hoe grootschalige gradiënten in het Nederlandse landschap kunnen worden benut om versnipperde natuurgebieden te koppelen. De aanleiding is dat veel natuurdoelen niet binnen de grenzen van Natura 2000-gebieden te realiseren zijn en dat de Natuurherstelwet herstel buiten die gebieden vereist. Het onderzoek onderzoekt waar macrogradiënten — natuurlijke overgangen die ontstaan door geologie, hydrologie en geomorfologie (bijvoorbeeld van hogere zandgronden naar laagveen, beekdalen of van duinen naar zeeklei) — nog intact zijn, en of bestaande verbindingen langs die lijnen daadwerkelijke uitwisseling van planten en dieren tussen deelpopulaties mogelijk maken.

In veel gebieden zijn die gradiënten verstoord en vervangen door harde grenzen, waardoor bijzondere habitats verdwijnen en routes voor verplaatsing van soorten ontbreken. Het project sluit aan bij bredere inspanningen zoals het Nationaal Natuurnetwerk en recente Landschapsecologische Systeemanalyses, en bouwt voort op een ander OBN-initiatief dat inrichting en gebruik rond Natura 2000 aanpast zodat omliggende landschappen onderdeel worden van leefgebieden voor kwetsbare soorten.

Klimaatverandering versterkt de urgentie: toegenomen weersextremen en een intensief, ondoorlaatbaar cultuurlandschap verminderen de mogelijkheid tot verschuiving, genetische uitwisseling en natuurlijke herkolonisatie. Door macrogradiënten te herstellen en strategisch te verbinden wil het project de robuustheid en dynamiek van Nederlandse natuur vergroten. Tekst: Marijn Nijssen (Stichting Bargerveen).