Groep mensen die financieel hard geraakt wordt door Iranoorlog relatief klein

In dit artikel:

Het Centraal Planbureau (CPB) berekende dat de meeste huishoudens voorlopig weinig last hebben van de hogere brandstof- en energieprijzen door de Iranoorlog, maar dat een duidelijke kwetsbare groep bestaat: lage-inkomenshuishoudens met een hoog gasverbruik. Dat betreft bijna een kwart van de huishoudens met een laag inkomen, ongeveer een half miljoen mensen. Als de prijzen langdurig hoog blijven, kan die groep 3 tot 6 procent van het besteedbaar inkomen kwijtraken.

Het CPB onderzocht twee scenario’s. Volgt de prijsontwikkeling de marktverwachtingen, dan is het gemiddeld effect op inkomens klein (voor 2026 en 2027 minder dan 1 procent). Blijven prijzen structureel hoog, dan groeit het verlies naar circa 1 procent in 2026 en 2 procent in 2027. Achter deze gemiddelden schuilen flinke verschillen: met name eigenaren van grote, oudere koopwoningen met hoge gasconsumptie lopen risico op stevige koopkrachtafnames.

De invloed van hogere brandstofprijzen is relatief beperkt voor lage inkomens omdat zij minder vaak een auto hebben en minder rijden. Voor die kleine groep lage-inkomensrijders die veel kilometers maken, is het effect wel aanzienlijk. Hogere inkomens hebben vaker een auto, maar kunnen de extra tankkosten makkelijker opvangen. Het gasverbruik varieert niet sterk tussen inkomens; hogere inkomens wonen wel in grotere huizen, maar deze zijn doorgaans beter geïsoleerd.

Het CPB ziet voorlopig geen noodzaak voor brede maatregelen zoals accijnsverlagingen of een energieplafond, mede omdat de koopkrachtimpact nu veel minder ernstig is dan tijdens de energiecrisis van 2022. Als het kabinet extra steun overweegt, adviseert het planbureau gerichte hulp voor lage inkomens en voorkeur voor energiebundels boven brandstofsubsidies. Langere termijnmaatregelen zoals stimulering van elektrische auto’s en warmtepompen verminderen kwetsbaarheid, maar zijn nu vooral bereikbaar voor hogere inkomens. Op Prinsjesdag maakt het kabinet bekend of er aanvullende steun komt; de CPB-analyse laat verder gedragseffecten en prijsbewegingen buiten boodschappen onbenoemd, en is dus geen volledige koopkrachtrapportage.