GroenLinks-PvdA: wie rood en groen mengt krijgt iets onbestemd bruins

In dit artikel:

De PvdA worstelt met een identiteitscrisis: wat ooit een partij van verzet tegen de elites was, is volgens de columnist zelf onderdeel geworden van die elite. In de Tweede Kamer wisselden zeventig nieuwe afgevaardigden elkaar af; evenveel Kamerleden vertrokken, vaak naar “een functie elders”. Onder de uittreders valt ook Frans Timmermans, die minder succes bleek als beoogd premier nadat de gezamenlijke PvdA/GroenLinks-lijst in 2023 aanvankelijk winst boekte (+8 zetels) maar nu juist verlies leed (-5 zetels).

Historisch wordt de ontwikkeling teruggevoerd op een beweging van universitair geschoolde jongeren – de zogenaamde “doctorandussen” – die de partij overnamen en gaandeweg meer establishment-kenmerken aannam. De omslag werd volgens de tekst versterkt door leiders als Wim Kok, die de partij richting neoliberalisme duwde. Daardoor verloor de PvdA volgens critici haar arbeiderswortels en kreeg ze het imago van een yuppenpartij; symboolfiguren als dr. Willem Drees (partijoprichter en oud-premier) zouden het lidmaatschap hebben opgezegd uit teleurstelling. Ook ‘Henk en Ingrid’ – metafoor voor teleurgestelde gewone kiezers – zouden hun toevlucht zoeken tot Geert Wilders’ eenmanspartij.

Kortom: de gecombineerde groene-rode koers kon niet overtuigen, leiderschap en imago bleken onvoldoende om bredere steun te behouden. De analyse wijst op een diepere kloof tussen partijelite en traditionele achterban, die politieke koers en geloofwaardigheid op de proef stelt.