Groenlanders onthullen de gruwelen onder Deens bestuur: gedwongen sterilisatie en weggenomen kinderen
In dit artikel:
Amarok Petersen ontdekte op 27‑jarige leeftijd dat zij nooit kinderen kon krijgen: een spiraaltje dat zonder haar weten was ingebracht toen ze dertien was, en later werden haar eileiders verwijderd. Dit bleek onderdeel van een breder patroon van gedwongen sterilisaties en bevolkingsbeleid richting Groenlandse meisjes en vrouwen. Denemarken heeft daar inmiddels excuus voor aangeboden en een compensatieregeling ingesteld; slachtoffers krijgen ongeveer 40.000 euro, een bedrag dat Petersen als een tweede vernedering ervaart: “Ze hebben mijn toekomst afgenomen,” zegt ze, “en verwachten nu dat ik dankbaar ben.”
De misstanden sluiten aan bij eerdere staatsgeorganiseerde ingrepen, zoals het “Little Danes”-experiment in de jaren vijftig tot zeventig, waarbij kinderen zonder toestemming naar Denemarken werden weggevoerd voor adoptie of institutionele opvoeding met als doel assimilatie. Veel kinderen keerden niet terug, families raakten definitief verbroken en culturele verbindingen werden verstoord.
Tegenwoordig heeft Groenland formeel zelfbestuur (de weg naar meer autonomie begon met Home Rule en werd in 2009 verder uitgebreid), maar veel inwoners ervaren die onafhankelijkheid als schijn: Denemarken bepaalt nog steeds het buitenlandse beleid en voert internationaal vaak het woord namens het eiland. Dat kwam onder meer naar voren tijdens bijeenkomsten in Washington, waar de Deense minister van Buitenlandse Zaken de boventoon voerde terwijl Groenlandse vertegenwoordigers weinig ruimte kregen.
De economische werkelijkheid bevestigt die machtsverhouding. Deense subsidies houden een afhankelijk model in stand: veel gezinnen wonen in slecht geïsoleerde, schimmelgevoelige woningen en de lonen blijven laag. In de visserij — de kern van de economie — vangen Groenlandse vissers de grondstof, maar verwerking en winst vinden meestal elders plaats, waardoor waarde het eiland uit stroomt. Sociaal levert dit grote problemen op: hoge alcohol‑ en drugsconsumptie, huiselijk geweld en een van de hoogste zelfmoordcijfers wereldwijd wijzen op diepgeworteld collectief trauma.
De hernieuwde aandacht uit de VS (onder meer door uitspraken van president Trump) vergroot het debat: niet omdat Groenlanders massaal aansluiting bij de Verenigde Staten zoeken, maar omdat het blootlegt hoe beperkt hun zeggenschap blijft. Onafhankelijkheid of meer zelfbeschikking leeft breed, al verschillen Groenlanders over tempo en strategie. De kernvraag die terugkomt is niet alleen geopolitiek, maar fundamenteel: gehoord worden, menswaardig behandeld worden en zelf kunnen beslissen over land, lichamen en toekomst. Zolang beslissingen elders vallen, ervaren veel Groenlanders dat hun autonomie vooral op papier staat.