Groenlanders in spagaat tussen agressief VS en weinig geliefd Denemarken
In dit artikel:
Groenland staat centraal in een diplomatieke rel nadat kringen rond de Amerikaanse president Donald Trump opnieuw openlijk suggereerden dat het eiland bij de VS kan worden getrokken. Groenlanders zelf verzetten zich massaal tegen Amerikaanse annexatie: peilingen laten sinds januari 2025 zien dat rond de 85% dat afwijst. Tegelijk leeft onder veel inwoners een sterke wens los te komen van Denemarken; een meerderheid steunt uiteindelijk onafhankelijkheid, al bestaat verdeeldheid over tempo en uitvoering. De zittende Groenlandse coalitie pleit voor een geleidelijke afbouw van de banden met Kopenhagen.
De ruzie valt samen met nieuwe spanningen over het koloniaal verleden. Deense onthullingen over grootschalige, zonder toestemming geplaatste anticonceptiemethoden bij duizenden Inuit-vrouwen in de jaren zestig en zeventig leidden in 2022 tot verontwaardiging. Deense premier Mette Frederiksen bood eind september formeel excuses aan, maar veel slachtoffers blijven teleurgesteld over de gevolgen voor hun levens.
Het conflict escaleerde verder toen Trumps adviseur Stephen Miller in een CNN-interview stelde dat Groenland aan de VS “toebehoort” en dat de Verenigde Staten militair zouden kunnen optreden — zijn redenering: “We leven in een wereld die wordt geregeerd door de sterken.” De Groenlandse premier Jens-Frederik Nielsen reageerde fel en noemde de Amerikaanse retoriek onacceptabel; Frederiksen waarschuwde dat een Amerikaanse aanval op een NAVO-partner de alliantie en de internationale orde zou ondermijnen. Frankrijk, Duitsland, Polen, Spanje, Italië, het Verenigd Koninkrijk en ook Nederland benadrukten dat alleen Denemarken en Groenland samen over de toekomst van het eiland kunnen beslissen.
Hoewel gewapend ingrijpen door de VS door veel experts als onwaarschijnlijk wordt gezien, onderzoekt Washington volgens berichtgeving alternatieven: speciale handelsconstructies, een mogelijke aankoop van Groenland of uitgebreide spionage-activiteiten door CIA en NSA om pro-Amerikaanse onafhankelijkheidsfiguren te identificeren. De Deense inlichtingendienst noemde de VS in december in een rapport voor het eerst als potentiële bedreiging.
In Groenland zelf zijn opvattingen gemengd: wantrouwen tegen zowel Amerikaanse machtspolitiek als Deense controle, maar ook pragmatische stemmen die hopen op Amerikaanse bescherming bij onafhankelijkheid. Pele Broberg van de oppositiepartij Naleraq pleit voor snelle soevereiniteit en ziet de VS als mogelijke bondgenoot. Voorlopig blijven Groenland, Denemarken en de EU-landen vasthouden aan het principe dat alleen Groenlanders zelf mogen bepalen wat de volgende stap wordt.