Groei zij-instromers zorgt voor grote druk in praktijkonderwijs

In dit artikel:

De Sectorraad Praktijkonderwijs waarschuwt dat het praktijkonderwijs in Nederland onder druk staat door een sterke toename van zij‑instromers uit het vmbo, internationale schakelklassen en het voortgezet speciaal onderwijs. In het rapport Staat van het Praktijkonderwijs 2026 stelt de raad dat het aantal vmbo‑leerlingen dat in leerjaar 1 naar praktijkonderwijs overstapt met 29 procent is gegroeid (25 procent in leerjaar 2), terwijl jaarlijks meer dan duizend leerlingen uit internationale schakelklassen instromen.

Die instroom vergroot de werkdruk: 96 procent van de praktijkdocenten ervaart toegenomen belasting. Ziekteverzuim (6,4%) en het lerarentekort (5,6%) zijn in deze onderwijssoort het hoogst. Nieuwe leerlingen brengen ook uitdagingen voor de klasdynamiek mee: overstappers moeten wennen aan een andere leeromgeving en ervaren vaak faalgevoelens en motivatieproblemen; internationale leerlingen kampen veelal met taalachterstanden en zouden volgens de raad soms beter op een theoretisch vmbo passen.

Als oorzaak noemt de Sectorraad beleidskeuzes rond schooladvies in het basisonderwijs, waardoor veel ouders kiezen voor vmbo en leerlingen later zijwaarts doorstromen naar praktijkonderwijs. In 2025 bedroeg de instroom ruim 30.000 leerlingen, waardoor het gevolgde budgetplafond (door de raad geschat rond 32.000) snel bereikt wordt. Voorzitter Nicole Teeuwen dringt aan op politieke maatregelen: een enkelvoudig advies voor praktijkonderwijs op de basisschool en het beëindigen van de behandeling van praktijkonderwijs als restcategorie; daarnaast pleit de raad voor afschaffing van het budgetplafond.