Grip op migratie vraagt bovenal om meer regie, minder chaos
In dit artikel:
Afgelopen week escaleerde de asieldiscussie: in Loosdrecht worden vijftien vluchtelingen al meer dan dertig dagen bedreigd met anti-azc-slogans, vuurwerk en brandbommen, in de Tweede Kamer werd gedebatteerd over geweld en extreem-rechtse, racistische opvattingen, en de Eerste Kamer stemde vrijwel geruisloos in met aanpassingen van de Nederlandse wet aan het Europese Asiel- en Migratiepact. Die wijzigingen treden op 12 juni in werking en verscherpen het Nederlandse asielbeleid aanzienlijk, aldus asielminister Van den Brink.
Belangrijke maatregelen omvatten het afschaffen van de verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd en sterk ingeperkte mogelijkheden voor gezinshereniging. Omdat er geen overgangsrecht is, vallen ook circa vijftigduizend asielzoekers die al lange tijd bij de IND in afwachting zijn onder de nieuwe regels. Het kabinet presenteert dit als ‘meer grip op migratie’, maar het artikel betoogt dat die term misleidend is: mensen migreren vooral vanwege zogenoemde pushfactoren (oorlogen, geweld aan de buitengrenzen) waar Den Haag weinig invloed op heeft.
Waar wél invloed bestaat — de opvang en uitvoering — is juist al jaren verzwakt. Vorige kabinetten schaalden COA en IND af, en politici als voormalig PVV-minister Faber en delen van de VVD moedigen gemeenten aan opvang te weigeren, wat heeft geleid tot knelpunten in de azc-keten. De aangekondigde verkorting van procedures verschuift volgens onderzoek van Investico de zorgvuldigheid naar de rechter; rechters waarschuwen dat hun werklast toeneemt terwijl zij al kampen met tekorten. De Nationale ombudsman waarschuwt dat de kans op fouten daardoor stijgt, en hoogleraar Jonathan Soeharno vreest dat politici de rechtspraak als zondebok gaan aanwijzen, met verlies van vertrouwen tot gevolg.
Deskundigen plaatsen de huidige onrust in een groter perspectief: bestuurskundige Peter Scholten noemt migratie al jaren als het stokpaardje dat angst en wantrouwen voedt. In veel lokale conflicten — zoals in Loosdrecht — draait het minder om het azc zelf en meer om gevoelens van verlies, achteruitgang van voorzieningen en onveiligheid. Richard van Zwol wijst erop dat strengere regels het tekort aan huisartsen of openbaar vervoer niet oplossen; wat nodig is, is betere uitvoering en bestuurlijke regie.
De staatscommissie tegen Discriminatie en Racisme pleit voor een fundamentele koerswijziging: de overheid moet minder afzijdig zijn, meer richting geven en mensen betrekken bij beslissingen. Conclusie van het stuk: het debat is te veel emotioneel gedreven, beleidskeuzes volgen het gevoel in plaats van de ratio, en zonder meer regie, eerlijkheid over dilemma’s en betere opvangmaatregelen blijven maatregelen theater zonder echte oplossingen.